انجمن پژوهشهای آموزشی ایران دومین کنفرانس ملی ارزشیابی و تضمین کیفیت در نظام های آموزشی را با اهداف زیر در ۱۲ اسفند سال جاری برگزار می کند:
-
فراهم نمودن زمینه استقرار ساختار جامع و یکپارچه سنجش، ارزشیابی، ممیزی و تضمین کیفیت در نظام های آموزشی
-
بهره گیری از آخرین یافته ها در زمینه رویکردها و ساختارهای متولی ارزشیابی، ممیزی و تضمین کیفیت در نظام های آموزشی یکپارچه
-
معرفی شیوه های کاربردی در زمینه تضمین و تعالی کیفیت در نظام های آموزشی یکپارچه
-
تبادل نظر علمی میان محققان و دانش پژوهان
-
ایجاد زمینه همکاری علمی میان انجمن برگزار کننده همایش، سایر انجمن ها و موسسات آموزشی با متخصصین نظام های آموزشی
دومین کنفرانس ملی ارزشیابی و تضمین کیفیت در نظام های آموزشی
انجمن پژوهشهای آموزشی ایران دومین کنفرانس ملی ارزشیابی و تضمین کیفیت در نظام های آموزشی را با اهداف زیر در ۱۲ اسفند سال جاری برگزار می کند:
-
فراهم نمودن زمینه استقرار ساختار جامع و یکپارچه سنجش، ارزشیابی، ممیزی و تضمین کیفیت در نظام های آموزشی
-
بهره گیری از آخرین یافته ها در زمینه رویکردها و ساختارهای متولی ارزشیابی، ممیزی و تضمین کیفیت در نظام های آموزشی یکپارچه
-
معرفی شیوه های کاربردی در زمینه تضمین و تعالی کیفیت در نظام های آموزشی یکپارچه
-
تبادل نظر علمی میان محققان و دانش پژوهان
-
ایجاد زمینه همکاری علمی میان انجمن برگزار کننده همایش، سایر انجمن ها و موسسات آموزشی با متخصصین نظام های آموزشی
محورها:
آموزش در سازمانهای پیشرو
نقش آموزش در ارتقای بهره وری و توانمندسازی نیروی انسانی
امکان سنجی استقرار آموزش در سازمان
شیوه های ارزشیابی و اثربخشی آموزش
نقش آموزش در ایجاد کارآفرینی فردی و سازمانی
نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش و........
وب سایت همایش:www.arad-conference.ir
چکیده ديدگاههای موجوددرنظریه های برنامه ي درسي :
ديدگاه برنامه درسي عبارت است از يك موضع گيري اساسي درباره ي ياد دهي – يادگيري و ابعاد گوناگون نظري و علمي . ديدگاههاي موجود در برنامه ريزي درسي عبارتند از :
۱- ديدگاه رفتاري۲- ديدگاه موضوعي / ديسييپلني ۳- ديدگاه اجتماعي ،۴- ديدگاه فرايند شناختي، ۵- ديدگاه رشدگرا ،۶- ديدگاه انسانگرايانه ،۷- ديدگاه ماوراي فردي با كل گرايانه ۸- فراديدگاهها يا ديدگاههاي فراگير.
۱- ديدگاه رفتاري
ديدگاه رفتاري در آموزش و پرورش نفوذ بسياري داشته و از طريق نهضتي موسوم به « تابعيت مدار » اين تأثير استمرار يافته است آموزش و پرورش قابليت مدار بر هدفهاي رفتاري ، اندازه گيري مبتني بر معيار و ساير تدابير ناظر به پاسخگويي تأكيد مي ورزد . مولفه ي ديدگاه رفتاري عبارتند از : شرطي كنشگر ، شرطي متقابل و آموزش و پرورش قابليت مدار نظريه شرطي كنشگر اسكينر به طور گسترده اي در زمينه ي يادگيري مدرسه اي بكار گرفته شده است او بويژه از يادگيري بر مبناي آموزش برنامه اي همچنين شكل دادن به رفتار دانش آموزان با استفاده از تقويت كننده هاي مثبت حمايت كرده است . شيوه هاي شرطي متقابل نيز رفتار درماني در كلاس درس استفاده شده برخي از آنها كانون توجه خود را بر كنترل فشارهاي رواني و ايجاد رفتار جرأت آميز قرار داده اند . آموزش و پرورش قابليت مدار با تأكيد بر هدفهاي رفتاري ، آزمونهاي مبتني بر معيار و شيوه هاي يادگيري درصد تسلط ، برنامه هاي تربيت معلم ، آموزش ابتدائي و متوسطه و همچنين حداقل قابليت هاي ضروري براي فراغت از تحصيل را تحت تأثير قرار داده است.
۲- ديدگاه موضوعي / ديسيپلني :در اين قسمت دو رويكرد بررسي مي شود يك رويكرد موضوعي كه در آن تمركز بر آن دسته از موضوعها يا مواد درسي است كه بطور سنتي در دوره ي ابتدائي ومتوسطه عرضه مي شود در رويكرد دوم يا رويكرد ديسيپلني ، تأكيد بر قلمروهاي علمي و بخصوص بر روشهاي مورد استفاده ي متخصصان و دانشمندان در هر يك از اين قلمرو ها قرار دارد . در ديگاه موضوعي برنامه درسي بر اساس چگونگي رشد و توسعه دانش در حوزه هاي گوناگون علمي سازمان دهي مي شوند و ويژگي آن تأكيد بر استفاده از فنون آموزش مستقيم مانن سخنراني و از برخواندن است همچنين برخي از موضوعها اجباري و برخي ديگر اختياري هستند . براي تدرس در چهار چوب برنامه هاي درسي ، معلمان براي تدريس در يك ماده درسي تربيت مي شوند . بنابراين معلمان از تسلط و توانايي براي تدريس يك موضوع خاص برخوردارند . زمان كلاس ورزشي نيز حول محور موضوعهاي تعيين مي شود.
درديدگاه ديسيپلني آرمانهاي تربيتي بر تسلط دانش آموزان بر چهار چوب مفهومي و شيوه هاي پژهش در يك قلمرو علمي تأكيد دارد . در اين ديدگاه تكيه عمومي بر يادگيري اكتشافي است و طي آن دانش آموزان اصول اساسي يك ديسيپلني را كشف كرده آنها را در شرايط و موقعيت هاي ديگر بكار مي بندد و معلم دانش آموزان را در فرايند اكتشاف كمك مي كند و موقعتي را فراهم مي سازد نا دانش آموزان بتواند درباره آن فرضيه سازي ، بررسي فرضيه ها در سايه ي داده ها و نتيجه گيري بر اساس كاوش به عمل آمده بپردازد . محيط با ديگري نيز شامل موادومنابع يادگيري مرتبط با يك ديسيپلني خاص است . نقش معلم نيز تأمين منابع آموزشي است و به گونه اي كه حكايت از پشتيباني فرايند اكتشاف مي نمايد عمل مي كند . معلم بايد در يك ديسيپلني متخصص بوده براي به نمايش گذاشتن فرايند پژوهش و الگو گرفتن آمادگي داشته باشد معلم حاكم نيست بلكه ترغيب كننده و تسهيل كننده پژوهش و اكتشاف است .
تفاوت ديدگاه ديسيپلني با ديدگاه موضوعي را بايد در اين امر جستجو كرد كه ديدگاه ديسيپلني معيار شخصي را براي تشخيص حوزه ها ي علمي مطرح مي نمايد در حاليكه ديدگاه موضوعي از معيارهايي همچنين در مقايسه با ديدگاه موضوعي به يادگيرنده به شكل موجودي فعالتر نگريسته مي شود و اغلب مي پردازد و تأكيد بر كاوش و اكتشاف است و تلاش بر اين است كه دانش آموزان را به شكل فعالتري درگير فرايند يادگيري سازيم تأكيد بروز بر تفكر شهودي نيز با رويكرد اكتشاف في در يادگيري ها فراهم مي شود .
۳- ديدگاه اجتماعي :در اين ديدگاه تأكيد بر تجربه اجتماعي است به فرد در بستر خاص اجتماعي نگیرسته مي شود و تلاش بر اين است تا برنامه هايي متناسب با اين بستر و شرايط تدوين شود و چهار چوب اين ديدگاه رويكردها و ديدگاههاي فرعي مختلفي وجود دارد كه نقش هاي گوناگوني براي مدرسه تأمين است . دیدگاه اول بر انتقال فرهنگي تكيه دارد و وظيفه مدرسه را انتقال يا القاي ارزشها، سنت ها و اخلاقيات پذيرفته شده به وسيله جامعه به دانش آموزان میداند . ديدگاه دوم ديدگاه شهروندي ود مكراتيك است . در اين چهارچوب وظيفه مدرسه فقط انتقال ارزشها نيست . بلكه از دانش آموزان انتظار مي رود كه استقلال در تفكر پيدا كند . ديدگاه سوم تغيير اجتماعي است اين رويكرد وجود نابساماني هاي جامعه را تصديق كرده ، بر نقش مدرسه در رفع اين نابسامانيها تأكيد مي نمايد .
۴- ديدگاه رشد گرا :مفهوم اساسي اين ديدگاه ان است كه رشد و تحول افراد مراحل مشخص و قطعي دارد و برنامه ريزي درسي بايد طوري طراحي شود كه چنين رشد يا تحولي را تسهيل بايد بخصوص محيط هاي يادگيري بايد گونه اي باشد كه موجب توقف باسكون فرد در يك مرحله ي خاص نگردند . نظر به پردازان مؤثر در تبين اين ديدگاه عبارتند از ژان پياژه ، اريك اريكسون و لانس كهلبرگ.
۵- ديدگاه فرايند شناختي :اين ديدگاه به مطالعه نحوه ي تفكران انسان مي پردازد و برنامه هايي را تدوين مي كنند كه حالتهاي مختلف تفكر ( استدلال ) را تقويت كند . برخي از طرفداران اين ديدگاه معتقدند كه چنين برنامه هايي بايد كانون اصلي توجه نظام آموزشي را تشكيل دهند . براي مثال كارل براتير از تمركز مدارس بر آموزش مهارتهاي موسوم به R 3 ( خواندن ، نوشتن و حساب كردن ) و مهارتهاي تفكر حمايت كرده است . ديويد آزوبل الگوي « پيش سازمان دهنده » را مطرح ساخته و فلويد رابينسون و همكارانش ( ص مسئله ) اجرائي پروژه اي را با هدف رشد مهارتهاي فكري در دوره ي ابتدائي آغاز كرده اند . هیلداتابا،با ارائه رويكرد خود موجب تحريك و تقويت قابليت تفكر استقرايي يعني توان تغيير داده و استخراج تعميمها از آنها مي شود .
۶– ديدگاه انسان گرايانه :آموزش و پرورش انسان گرايانه را مي توان تا حدودي معلول زياده روي در ديدگاه ديسيپلني ارزيابي كرد . چرا كه برنامه هاي آموزشي انسان گرايانه سعي در مرتبط ساختن برنامه درسي با معنا و مفهوم شخصي داشتند در آموزش پرورش انسان گرايانه توجه برد و موضوع معطوف است يكي از آنها رشد خود پنداره ي دانش آموزان است ديگري رشد مهارتهاي ميان فردي است . از جمله افراد موثر در ديدگاه گرايانه آبراهام مازلو با طرح مفهوم « خود شكوفايي » است. كارل را جرزسير انديشه در انسان با كاركرد تمام و كمال را مطرح نموده است . خود شكوفايي هدف هاي اصلي بسياري از برنامه هاي انسان گرايانه است . ارزشهاي و غايات در فضا يا بستر انسان گرايانه اهميت دارند و از نظر انسان گريان تأكيد بر فن آوري آموزش ، كافي نيست در عوض تأكيد اصلي بر كاوش و دستيابي به ارزشهاي فردي و اجتماعي است .
۷- ديدگاه ماوراي فردي يا گل گرايانه :آموزش و پرورش ماوراي فردي از آن جهت كه بر اهميت شكوفايي فردي تأكيد ورزد با ديدگاه انسان گرايانه شباهت دارد . اين ديدگاه توجه خود را به مرتبه يا مركز بالاتري از وجود قرار مي دهد كه در آن فرد يگانگي يا ارتباط با ساير شكلها را تجربه مي نمايد و دستيابي به مرحله خود متعالي را به منزله غايت مطلوب و مرحله اي وراي خود كفايي مطرح مي سازد كه در آموزش و پرورش انسان گرايانه هدف انگاشته مي شود و تأكيد بر اهميت تفكر شهودي است ويژگي بارز شهود درك آني و بدون واسطه امور است . برنامه هاي ماوراي فردي بر پرورش قوه ي خلاقيت ، اتخاذ رويكردهاي تازه در حل مسادل و هنرها ، بر اهميت روحانيت يا حيات دروني فرد تأكيد مي كند .
۸- فرادديدگاهها يا ديدگاه هاي فراگير :اغلب معلمان . مربيان از يك ديدگاه خاص پيروي نمي كنند و بيشتر مايلند تصميم گيريهاي خود را متكي بر چندين ديدگاه نمايند و يا از مجموعه هايي متشكل از دو يا سه ديدگاه استفاده مي كنند . اين فراديدگاهها عبارتند از : فراديدگاه دگرگوني و تحول اين ديدگاه بر تغييرات فردي و اجتماعي تمركز مي نمايد و شامل ديدگاه هاي تغيير اجتماعي ، انسان گرايانه و ماوراي فردي مي شود در اين فراديدگاه معلم تلاش مي كند مهارتهايي را به دانش آموزان منتقل سازد كه امكان دگرگوني و تحول فردي و اجتماعي را فراهم مي كند فعاليت هاي فريره در برزيل و همچنين الگوي كنش اجتماعي نيومن را مي توان در اين چهار چوب ارزيابي كرد . همچنين فراديدگاههاي برنامه درسي منحصر به سر ديدگاهي كه شرح آن گذاشته نيست معلمان مي توانند تركيب خاص خود از ديدگا هها را بسازند .
پيشنهادات :
۱- ديدگاه ديسيپلني به جهت تأكيد بر حل مسئله و مشاركت دانش آموزان در جريان يادگيري از اهميت خاصي برخوردارست چرا كه لذت اكتشاف دانش آموزان را در مراحل بعدي حل مسئله ياري خواهد نمود لذا استفاده از اين روش در يادگيري و تدريس معلمان ، آموزش مؤثر را پديد خواهد آورد .
۲- با استفاده از اين رويكرد « ديسيپلني » مراحل يك تحقيق علمي شكل پيگرد و دانش آموزان يا تحقيقات كوچك در وسعت انديشه و مباني نظري علوم كم كم به دنياي اكتشافات بزرگتر و همه جانبه تر راه مي يابند .
۳- مي تواند در برنامه ريزي مناسب براي دروس توسط معلمان از الگوهاي تركيبي كه از ديدگاه هاي ديگر آميخته شده با ديدگاه « ديسپيلني باشد بهره جست و فرايند ياد دهي يادگيري را مؤثر تر گردانيد .
۴- شفافيت ديدگاه ديسيپلني راهبر آموزش بوده تأثير عميق و گسترده اي در خودشكوفايي و بكارگيري استعداد ها تهفته دانش آموزان دارد و با مشاركت در اكتشافات سهم فراگيران را بيشتر مي توان حس كرد .
منبع: نظريه هاي برنامه ريزي درسي جان میلر ترجمه دکتر محمودي مهر محمدي
<از مرحوم حسین پناهی:
درمکه که رفتم خیال میکردم دیگر تمام گناهانم پاک شده است
غافل از اینکه تمام گناهانم گناه نبوده و تمام درستهایم به نظرم خطا انگاشته و نوشته شده بود
درمکه دیدم خدا چند سالیست که از شهر مکه رفته و انسانها به دور خویش میگردند
در مکه دیدم هیچ انسانی به فکر فقیر دوره گرد نیست
دوست دارد زود به خدا برسد و گناهان خویش را بزداید غافل از اینکه ان دوره گرد خود خدا بود
درمکه دیدم خدا نیست و چقدر باید دوباره راه طولانی را طی کنم تا به خانه خویش برگردم
و درهمان نماز ساده خویش تصور خدارا در کمک به مردم جستجوکنم
آری شاد کردن دل مردم همانا برتر از رفتن به مکه ایست که خدایی در آن نیستن
************************************
پنجره را باز کن و از این هوای مطبوع بارانی لذت ببر...
خوشبختانه باران ارث پدر هیچکس نیست.
مرحوم حسین پناهی
**************************************
مگه اشک چقدر وزن داره…؟
که با جاری شدنش ، اینقدر سبک می شیم…
**************************************
می کوشم غــــم هایم را غـــرق کنم اما
بی شرف ها یاد گرفته اند شــنا کنند ...
***************************************
وقتی کسی اندازت نیست
دست بـه اندازه ی خودت نزن…
***************************************
می خواهم برگردم به روزهای کودکی آن زمان ها که : پدر تنها قهرمان بود .
عشــق، تنـــها در آغوش مادر خلاصه میشد
بالاترین نــقطه ى زمین، شــانه های پـدر بــود …
بدتـرین دشمنانم، خواهر و برادر های خودم بودند .
تنــها دردم، زانو های زخمـی ام بودند.
تنـها چیزی که میشکست، اسباب بـازیهایم بـود
و معنای خداحافـظ، تا فردا بود…!
**************************************
دنیا را بغل گرفتیم گفتند امن است هیچ کاری با ما ندارد
خوابمان برد بیدار شدیم دیدیم آبستن تمام دردها یش شده ایم
******************************************
مگسی را کشتم
نه به این جرم که حیوان پلیدیست، بد است
و نه چون نسبت سودش به ضرر یک به صد است
طفل معصوم به دور سر من می چرخید
به خیالش قندم
یا که چون اغذیه ی مشهورش، تا به آن حد، گندم!
ای دو صد نور به قبرش بارد
مگس خوبی بود.
من به این جرم که از یاد تو بیرونم کرد
مگسی را کشتم...
مرحوم حسین پناهی
*************************************
لنگه های چوبی درحیاطمان/گرچه کهنه اند و جیر جیر می کنند/محکمند/خوش به حالشان/که لنگه ی همند
عنوان این مستند آموزشی:
راهنمای قدم به قدم روش رفرنس نویسی هاروارد برای مقالات
توجه: این مستند آموزشی تا اطلاع ثانوی بصورت رایگان قابل دانلود و انتشار و توزیع است.
ناشر: نشریه پزشک الکترونیک. دارای مجوز انتشار از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
مولف: دکترمهرداد جلالیان
کیفیت فایل: پی دی اف قابل دانلود رایگان.
برخی از عناوین موضوعات این شماره به شرح زیر است:
- رفرنس دهی به مقالات جورنال
- ارجاع به مقاله ای با یک نویسنده
- ارجاع به مقاله بدون نویسنده
- ارجاع به مقاله دارای 2 یا 3 نویسنده
- ارجاع به مقاله دارای بیش از 3 نویسنده
- ارجاع به 2 اثر یک نویسنده مربوط به سالهای متفاوت
- ارجاع به 2 اثر یک نویسنده مربوط به یک سال
- ارجاع به مقالات دو نویسنده همنام درسالهای متفاوت
- ارجاع به مقالات دو نویسنده همنام در یک سال
- ارجاع به سورس های متعدد در داخل یک جمله از متن
- ارجاع به مقاله ای با نویسنده بی نام و دارای اسپانسور مشخص
- رفرنس دهی به کتاب
- رفرنس دهی به مطالب روی اینترنت
دربخشی از سخن ناشر این مستند آموزشی می خوانیم:
هدف از انتشار مقالات آموزشی مرتبط با تولید و انتشار علم تحت عنوان "ویژه نامه های آموزش در پژوهش" توسط نشریه پزشک الکترونیک، "آموزش به زبان ساده" مهمترین نکاتی است که پژوهشگران را در اجرای درست پژوهش و تولید و انتشار علم یاری نماید. لازم به توضیح نیست که مجموعه مقالات و مستندات آموزشی و پژوهشی این نشریه هیچ گاه جایگزین آموزش حرفه ای پژوهش دردانشگاه ها نیست و ما تنها به عنوان به اشتراک گزاردن تجربیات گرانبهای علمی نویسنده این مجموعه مقالات به آن می نگریم.
دربخشی از سخن مولف این مستند آموزشی می خوانیم:
یکی از مهمترین عوامل در تعیین ارجاع درست به منابع علمی استفاده از شیوه های استاندارد رفرنس دهی داخل متن و تنظیم رفرنسهای انتهای مقاله است. مجلات مختلف از شیوه های متفاوتی برای رفرنس نویسی داخل متن استفاده می کنند که پژوهشگران بهتر است قبل از تنظیم نهایی مقاله و ارسال به مجله ابتدا به بخشی در مجله به نام راهنمای نویسندگان مراجعه کرده و شیوه های قابل قبول رفرنس دهی مجله را مطالعه و مقاله خود را برهمان اساس تنظیم نمایند. مطلبی که در پیش روی دارید گزیده ای از شایعترین نکاتی است که برای رفرنس دهی هاروارد که یکی از شایعترین شیوه های بکار رفته درمجلات است کاربرد دارد. دراین مقاله سعی شده است ضمن پرهیز از نگارش محاوره ای، مطالب به گونه ای آسان و روان به نگارش در آید تا خواننده بتواند به سادگی با محتوای این روش آشناشود.
دربخشی از مقدمه این مستند آموزشی می خوانیم:
روش رفرنس نویسی هاروارد یکی از روشهای موسوم به نویسنده-تاریخ یا Author-Date است. بنابراین همانطور که از نامش بر می آید روش رفرنس نویسی داخل متن (In-text Citation) دراین سیستم به این گونه است که ابتدا نام نویسنده و سپس تاریخ انتشار را داخل پرانتز می آوریم.
دراین مقاله سعی شده است که بطور خلاصه به شایعترین مواردی که ممکن است نویسنده یک مقاله در هنگام رفرنس نویسی هاروارد به آن برخورد کند اشاره بشود.
روش تایید ایمپکت فاکتور و آی اس آی مجلات
مقاله ISI
The relationship of physical punishment with aggression and educational
failure in children
http://scholarsresearchlibrary.com/aasr-vol4-iss6/AASR-2012-4-6-2453-2460.pdf
موسسه ISI و چگونگی نوشتن مقالات ISI
موسسه ISI و چگونگی نوشتن مقالات ISI
موسسه اطلاعات علمی (Institute for Scientific Information): بانک اطلاعات ISI مرکزی برای فهرست نمودن و پوشش دادن جامع مهمترين مجلات علمی منتشره در دنيا به منظور تبادل اطلاعات ميان پژوهشگران مختلف می باشد. شمار مجلات ISI ثابت نيست. يک مجله ممکن است در يک زمان٬ از مجلات ISI محسوب شود٬ اما به دليل کاهش بار علمي٬ بعداً از ليست مجلات ISI کنار گذاشته شود. در حال حاضر بيش از ۱۶۰۰۰ مجله٬ در ليست ISI قرار دارند. هر ساله ۲۰۰۰ مجله جديد مورد ارزيابی قرار می گيرد و حدود ده درصد آنها به ليست ISI اضافه می شوند.
در رابطه با این نوع مجله و مقاله, اطلاعات بسیار ارزشمندی از سید سعید حسینی ارسال شده است که در فایل پیوست می توانید بخوانید.

دريافت فايل
چگونه يك پروپوزال بنويسيم؟
چگونه يك پروپوزال بنويسيم؟
اولين قدم براي نوشتن يك پروپوزال انتخاب موضوع است و موضوع بايد داراي معيارهايي باشد كه خلاصه آنها به شرح زير ميباشد.
معيارهاي انتخاب يك موضوع تحقيقاتي چيست؟
1- موضوع بايد مناسبت داشته باشد: يعني جزء اولويتهاي بهداشتي و درماني منطقه بوده و هرچه رنج موجودات مبتلا و عوارض اقتصادي و بهداشتي بالاتر باشد موضوع در اولويت بالاتري قرار ميگيرد مثلاً كيست هيداتيك كه انتشارش وسيع بوده و تعداد زيادي از موجودات و انسانها به آن مبتلا هستند و در سال خسارات اقتصادي را وارد كرده و روش درماني براي فرد مبتلا، جراحي است كه هزينه بسيار بالايي دارد.
2- اجتناب از دوبارهكاري در موضوع طرح: براي اينكه بدانيم موضوع مورد تحقيق ما تكراري است يا خير و آيا ارزش تحقيق دارد يا خير بايد يك بررسي متون داشته باشيم كه با توجه به امكانات موجود و در دسترس كار بسيار ساده است ما ميتوانيم با مراجعه به مقالات داخلي و خارجي، خلاصه كنگرهها تماس با ساير محققيني كه درخصوص موضوع پژوهش يا موضوعات مشابه كار كردهاند و همچنين استفاده از اينترنت و بانكهاي اطلاعاتي پزشكي كه اخيراً تعدادي از آنها در سايت دانشگاه علوم پزشكي كردستان در دسترس ميباشد نظري اجمالي به كارهاي ساير محققين داشته باشيم البته ذكر اين نكته لازم است كه زماني ميگوئيم يك موضوع تكراري كه تمام ابعاد و موضوع مثل هم باشند. ولي اگر از نظر زماني يا مكاني با هم متفاوت باشند (بخصوص در مطالعات اپيدميولوژيك) ديگر موضوع تكراري نخواهد بود.
-۳ موضوع قابليت اجراء را داشته باشد: يعني آيا تمام امكانات و شرايط لازم جهت انجام تحقيق درخصوص موضوع مذبور در آن مكان فراهم است يا خير؟ و يك موضوع حتي اگر تمام ويژگيهاي لازم را داشته باشد اما قابل انجام نباشد موضوع خوبي نخواهد بود.
-۴ كاربردي و مناسب با زمان و مقرون به صرفه باشد: عملاً مطالعاتي در اولويت پژوهشي قرار دارند كه با حداقل هزينه جنبه كاربردي داشته و نتيجه آن براي برنامهريزان و مديران در جهت تأمين سلامت جامعه در زمان حال يا آيندة نزديك مفيد واقع شود.
-۵نداشتن موانع اخلاقي: در مطالعاتي كه در آن جامعة مورد مطالعه انسان بوده و مداخلهاي بر سوژههاي انساني صورت ميگيرد، رضايتمندي و حفظ حرمت انساني و محرمانه نگاه داشتن اطلاعات بسيار ضروري است.
-۶مقبوليت سياسي و فرهنگي: موضوع مورد مطالعه بايد مورد پذيرش فرهنگ و عرف جامعه بوده و هيچگونه تضادي با سياست كشور نداشته باشد.
نكات مهم در نوشتن عنوان موضوع:
عنوان موضوع از همة قسمتهاي كار بيشتر خواننده دارد پس در انتخاب عنوان بايد دقت كرده و به نكات زير توجه كرد.
-۱ عنوان نبايد خيلي كوتاه و يا خيلي طويل باشد.
-۲دربرگيرندة تمام محتويات كار تحقيقاتي باشد.
-۳ از به كار بردن مخففها، اصطلاحات و كلمات غير مصطلح و كلمات انگليسي كه معادل فارسي دارند اجتناب شود.
-۴به صورت خبري نوشته شده و از عناوين اختصاري استفاده نشود.
-۵سال و مكان انجام تحقيق حتماً ذكر شود.
بيان مسئله يا مشكل (ضروري اجراي پژوهش)
بيان مسئله بايد مختصر و دقيق (حداكثر 1 صفحه) و با ذكر منابع نوشته شده و در نگارش آن به نكات زير توجه كرد.
1ـ مسئله و مشكل چيست؟ با جملاتي كوتاه و شيوا ماهيت، شدت، وسعت و عوامل موثر بر مسئله را ذكر كنيد
2ـ به پيامدهاي مسئله و خطرات ناشي از آن اشاره كنيد؟
3ـ چرا انجام پژوهش مورد نظر لازم است و با توضيح و ارائه راه حل، اهميت موضوع طرح و ضرورت آن را توجيه نمائيد.
نكته: بلافاصله پس از بيان مسئله بايد تمام مخففها و اصطلاحات و منابع مورداستفاده در پائين بيان مسئله توضيح و نوشته شوند.
بررسي متون (منابع)
در بررسي متون با مراجعه به كتب، مجلات داخلي و خارجي، تماس با ساير محققين و استفاده از بانكهاي الكترونيك داخلي و خارجي ميتوان مروري بر مطالعات ساير محققين در زمينه كار خود يا مشابه آن داشت و با مطالعه آنها از تجربيات و نتايج بدست آمده استفاده كرده و از متدولوژي طرح، روشهاي نمونهگيري و آتاليزهاي آماري آنها در جهت تحقق انجام يك تحقيق مفيد و درست بهره برد.
نكته: در پايان اين قسمت نيز ذكر منابع ضروري ميباشد (حداقل 3 منبع)
اهداف، سئوالات، فرضيات (با توجه به موضوع پژوهش)
اهداف يك پروژه تحقيقاتي خلاصه آنچه كه بايد با انجام مطالعه به آن برسيم را بيان ميكند.
1ـ هدف كلي:
آنچه كه مطالعه به طور كلي به آن دست خواهد يافت را هدف كلي ميگويند و هدف كلي در واقع همان عنوان مطالعه است با اين تفاوت كه با لغتهاي قابل اندازهگيري مثل «تعيين يا شناخت» كه معني و كاربرد دقيق و واضحتري دارند شروع ميشود.
مثال: عنوان موضوع: بررسي ميزان شيوع كيست هيداتيك در جمعيت روستايي استان كردستان در سال 1385
هدف كلي:
تعيين ميزان شيوع كيست هيداتيك در جمعيت روستايي استان كردستان در سال 1385
2ـ اهداف اختصاصي (يا ويژه يا جزيي: (اين اهداف بايد واقعبينانه مطرح شده و به آنچه كه مطالعه براي حل آن طرحريزي شده متمركز باشند.
اهداف جزئي در واقع جزئي از هدف كلي بوده و اگر به خوبي تنظيم شوند ما را هم چنين به طراحي روش تحقيق و نحوه گردآوري، تجزيه و تحليل و تفسير دادهها هدايت خواهند نمود.
هدف جزئي:
نبايد از قالب هدف كلي خارج بوده و بايد به جنبههاي اساسي مطالعه محدود باشد.
در اهداف جزئي هم بايد از افعالي نظير تعيين كردن، مقايسهكردن، اثباتكردن، محاسبهكردن و برقراركردن استفاده كرد و از به كارگيري افعال مبهم نظير فهميدن، مطالعه كردن و اذعان كردن دوري نمود.
مثال: در مورد مطالعه كيست هيداتيك كه در هدف كلي مطرح شد، تعدادي از اهداف جزئي (اختصاصي) را ميتوان چنين بيان كرد
1ـ تعيين ميزان شيوع كيست هيداتيك در جمعيت روستايي استان كردستان بر حسب جنس
2ـ تعيين ميزان شيوع كيست هيداتيك در جمعيت روستايي استان كردستان بر حسب ميزان تحصيلات نكته: در اهداف جزئي (اختصاصي) معمولاً 2 نوع هدف با توجه به نوع مطالعه مطرح ميشوند
1ـ اهداف توصيفي: اين اهداف معمولاً ميزان شيوع و تعيين ميانگين را ميسنجد ونتيجه آن معمولاً به صورت اعداد بيان ميشود
2ـ اهداف تحليلي: اين اهداف معمولاً تعيين ارتباط و يا مقايسه 2 موضوع را ميسنجد و نتيجه آنها به صورت بلي يا خير بيان ميشوند. مثال: ـ تعيين ميانگين شيوع كيست هيداتيك در جمعيت روستايي استان كردستان در سال 85 (هدف توصيفي) ـ تعيين ارتباط بين شيوع كيست هيداتيك و ميزان تحصيلات در جمعيت روستايي استان كردستان در سال 85 (هدف تحليلي)
3ـ اهداف كاربردي: معمولاً در بعضي مطالعات هدف ديگري تحت عنوان هدف كاربردي وجود دارد كه نحوه بكارگيري نتايج حاصله از بررسي تحقيقات را مشخص ميكند و ساختار مشخصي ندارد.
نكته: ذكر اين نكته لازم است كه اهداف بايد تمام قسمتهاي مسئله را آنچنان كه تحت عنوان بيان مسئله آورده شده است را در برگيرد. اگر مسئله تحقيق با دقت كافي بيان شده باشد تنظيم اهداف آسانتر خواهد بود.
ذكر سئوالات تحقيق و فرضيات:
در يك مطالعه توصيفي اهداف توصيفي به سئوالات توصيفي تبديل ميشوند كه معمولاً جواب آنها عدد ميباشد.
مثال: ميزان شيوع كيست هيداتيك در جمعيت روستايي استان كردستان در سال 85 بر حسب جنس چقدر است؟ در يك مطالعه تحليلي اهداف تحليلي به فرضيات تبديل ميشوند و يك فرضيه توضيح يا پيشگوئي اين مسئله است كه چرا يك يا چند عامل، عوامل ديگر را تحت تأثير قرار ميدهند.
مثال: كيست هيداتيك در جمعيت روستايي استان كردستان در افراد بيسواد بيشتر از افراد تحصيل كرده است.
بيان متغيرهاي تحقيق و تعريف عملياتي آنها:
متغيرهاي يك تحقيق بسيار مهم بوده و در واقع قلب يك تحقيق ميباشند. متغيرها در واقع دادههائي هستند كه ما ميخواهيم آنها را جمعآوري نموده و آناليز كنيم. به طور كلي متغيرها به دو دسته اصلي كمي و كيفي تقسيم ميشوند و مبناي اين تقسيمبندي اين است كه متغيرهاي كمي مقادير مختلف به خود ميگيرند و متغيرهاي كيفي حالات مختلف به خود ميگيرند
مثال: سن يك متغير كمي است و جنس يك متغير كيفي
متغيرهاي كمي خود به دو دسته تقسيم ميشوند
1ـ كمي گسسته: بين دو عدد اعشار نميگيرد مانند تعداد فرزندان
2ـ كمي پيوسته: بين دو عدد بينهايت عدد و اعشار ميتواند قرار گيرد مثل قد بين 175 و 180 سانتيمتر متغيرهاي كيفي نيز به 2 دسته تقسيم ميشوند
1ـ كيفي اسمي: برتري ترتيبي بين حالات مختلف متغير وجود ندارد مثل جنس يا شغل
2ـ كيفي رتبهاي: برتري ترتيبي بين حالات مختلف متغير وجود دارد مانند درجه بدخيميها يا ميزان تحصيلات
مقياسهاي اندازهگيري متغيرها:
گاهي در هنگام ثبت متغيرها يا در موقع تحليل آماري كمي بودن متغير براي پژوهشگر مطلوب نبوده و او مايل است متغير مربوطه را به مقياسي درآورد كه تعداد كمتري مقدار يا حالت بپذيرد مثلاً تبديل متغير سن به گروههاي سني يك مثال معمول است
به طور كلي براي متغيرها چهارنوع مقياس مختلف تعريف شده است كه عبارتند از:
1ـ مقياس نسبتي: داراي صفر واقعي هستند و فاصلهها مساويند مثل قد، وزن
2ـ مقياس فاصلهاي: داراي صفر قراردادي هستند و فاصلهها كاملاً قراردادي ميشوند مثل درجه حرارت
3ـ مقياس ترتيبي: در اين مقياس ترتيب مقادير قابل مشاهده است مثلاً وزن از كم به زياد
4ـ مقياس اسمي: در اين مقياس نسبت مقادير به هم، فواصل مقادير و ترتيب آنها، هيچكدام مشخص نيست و هيچكدام به هم برتري ندارند و فقط كد يا شمارهاي به آنها تعلق يافته است مثل كد 5
نكته: فقط2 مقياس رتبهاي و اسمي در ثبت متغيرهاي كيفي استفاده ميشوند
در مطالعات تحليلي يك جنبه ديگر متغيرها نيز بايد در نظر گرفته شود و آن مستقل يا وابسته بودن آنهاست.
متغير مستقل يا علت: تغييرات آن تابع تغييرات متغير ديگر نميباشد
متغير وابسته يا معلول: تغييرات آن تابع تغييرات متغير ديگري است
مثال: «بررسي ارتباط استعمال دخانيات و ابتلا به سرطان ريه» در اين عنوان استعمال دخانيات متغير مستقل و سرطان ريه متغير وابسته است.
متغيرهاي مخدوشكننده: متغيرهايي هستند كه با علت و معلول هر دو در ارتباط هستند و بر روي هريك از آنها تأثير ميگذارند مثلاً فرض كنيم كه محققي ميخواهد نقش سيگار را بر روي بيماريهاي قلبي و عروقي مطالعه كند يكي از متغيرهاي مخدوشكننده در اين ميان استرس ميباشد كه هم ميتواند باعث بيماري قلبي شود و هم بر روي مصرف بيشتر سيگار اثر بگذارد.
در مطالعات تحليلي شناخت تمام متغيرهاي مخدوشكننده از اهميت بسيار زيادي برخوردار است زيرا اگر اثر اين متغيرها بر نتيجه مطالعه در مرحله نمونهگيري يا تحليل آماري خنثي نشود نتايج حاصله قابل اطمينان نخواهد بود.
متغيرهاي زمينهاي: متغيرهاي مربوطه به خصوصيات فردي جمعيت نمونه را متغير زمينهاي ميگويند اين متغيرها معمولاً در تمام مطالعات ثبت ميشوند مانند سن، جنس، شغل، تحصيلات و وضعيت تأهل در برخي مطالعات اين متغيرها نقش متغير مستقل را بازي ميكنند.
متدولوژي تحقيق:
در اين بخش نوع مطالعه (توصيفي يا تحليلي)، جامعه موردنظر كه تحقيق بر روي آنها صورت ميگيرد را ذكر ميكنيم در اين مرحله بهتر است با كمك مشاور آمار يا مشاور روش تحقيق آگاه به تجزيه و تحليل دادهها حجم نمونه و آناليزهاي آماري را مشخص كنيم و لازم نيست فرد مهارت لازم در اين زمينه را داشته باشد.
مدت زمان لازم براي اجراي طرح:
در اين قسمت زمان لازم براي اجراي طرح بايد ذكر شده و نوع و تاريخ فعاليتهاي انجام شده را در خصوص انجام طرح در جدولي زماني به نام جدول گانت كه در فرمهاي پروپوزال وجود دارد مشخص خواهيم كرد.
تنظيم و تكميل بودجه:
در تكميل اين قسم www.muk.ac.ir ® کليه حقوق قانونی اين سايت متعلق است به دانشگاه علوم پزشکی کردستان ت هزينههاي لازم جهت پرسنل با توجه به نوع فعاليت و ساعات كاري و همچنين هزينههاي لازم براي مواد و وسايل با توجه به مصرفي و غيرمصرفي بودن و ساير هزينههاي پيشبيني شده و پيشبيني نشده و چاپ و تكثير بايد درج گردد.
منابع:
1ـ ملك افضلي حسين، مجدزاده سيدرضا، فتوحي اكبر، توكلي سامان و ساير همكاران (1383) روششناسي پژوهشهاي كاربردي در علوم پزشكي، انتشارات علوم پزشكي تهران، تهران 2ـ يوسفي. محمدحسين، « چگونه يك پيش طرح پژوهشي بنويسيم؟» انتشارات
برگرفته از وبلاگ http://nmsrc.blogfa.com
چگونه پايان نامه بنويسيم؟
چگونه پايان نامه بنويسيم؟
در اين جا به محتواي كلي پايان نامه براي نگارش آن يافت مي شود. براي آشنايي با جزييات نحوه نوشتن به كتاب راهنماي پايان نامه تاليف حميد قاسمي و سارا كشكر از انتشارات بامداد كتاب مراجعه كنيد.
الف- فصل اول پايان نامه : Introduction يا مقدمه يا كليات تحقيق
محتوای فصل یک ممکن است در برخی از دانشگاه ها تفاوت هایی داشته باشد. اما معمولاً محتوای فصل یک به ترتیب زير است:
1. مقدمه: طرح كليات تحقيق
2. بيان مساله: شرح مشکل و ارایه آنها به شکل سوال کلیدی برای پاسخ به كمك تحقیق
3. ضرورت و اهميت تحقيق: چرایی انجام کار و معرفی کاربران احتمالی نتایج تحقیق
4. اهداف تحقيق: آنچه تحقیق به دنبال انجام آن است
5. فرضيه ها يا سؤال هاي تحقيق: مسیری برای اجرای تحقیق
6. پيش فرض ها: قبول مواردی برای اطمینان از حرکت در مسیر اجرای تحقیق
7. تعريف عملياتي واژه هاي تحقيق: اقدامی برای برداشت مشترک از مفاهیم تحقیق
در برخي از دانشگاه ها تاكيد بر اين است كه محدوديت هاي تحقيق نيز در همين فصل نوشته شود. در برخي از دانشگاه نيز بر نوشتن مباني نظري تحقيق در اين بخش تاكيد دارند.
ب-فصل دوم پایان نامه: Review and Litrature يا ادبيات و پيشينه تحقيق
1. مقدمه : معرفي محتواي فصل
2. مباني نظري: نطريه هاي مرتبط با موضوع و قابل بحث در فصل پنج (در تعدادي معدودي از دانشگاه ها مباني نظري در فصل يك ارايه مي شود)
3. پيشينه تحقيق: تحقيقات داخلي و خارجي مرتبط با موضوع
4. جمع بندي كلي: جمع بندي از مجموع ادبيات پيشينه
پ-نگارش فصل سوم پایان نامه: Resarch Methodology يا روش شناسي تحقيق
1. مقدمه: معرفی محتوای فصل
2. روش و طرح كلي تحقيق: اشاره به روش تحقيق از ابعاد هدف، محيط اجرا، استراتژي و مسيراجرا
3. جامعه آماري: معرفي جامعه آماري
4. نمونه آماري و روش نمونه گيري: بيان تعداد نمونه و روش نمونه گيري
5. متغيرهاي تحقيق: شاخص های تغییر پذیر تعریف می شوند
6. ابزار اندازه گيري: معرفی ابزار و اعتبار و روایی آن
7. شيوه جمع آوري اطلاعات: روش اجرا در جمع آوري اطلاعات
8. روش هاي آماري: معرفي انواع روش هاي آماري مورد استفاده در پايان نامه
ت- نگارش فصل چهارم پایان نامه: Findings يا تجزيه و تحليل يافته هاي تحقيق
1. مقدمه : معرفی محتوای فصل
2. توصيف داده ها: جداول و نمودارهاي توصيفي
3. آزمون فرضيه ها يا طرح سؤالات : متناسب با يافته ها جداول و نمودارهاي ذيربط ارايه مي شود.
ث- نگارش فصل پنجم پایان نامه: Discussion يا بحث و نتيجه گيري
1. مقدمه : معرفي و محتواي فصل
2. خلاصه تحقيق: خلاصه سه فصل
3. خلاصه يافته ها: خلاصه فصل چهارم
4. بحث : مقایسه تحقیقات و نتایج موافق و مخالف با نتایج حاصل از یافته ها
5. نتيجه گيري: ارایه پیام حاصل از تحقیق
6. محدوديت هاي تحقيق: محدوديت هاي در كنترل و خارج از كنترل محقق( در برخي از دانشگاه ها در فصل يك نوشته مي شود)
7. پيشنهادهاي برخاسته از تحقيق: پیشنهادهایی که با نتایج بدست آمده می توان ارایه کرد.
8. پيشنهادهايي به ساير محققين : پیشنهاد برای انجام تحقیقات بعدی
ج- تهیه بخش های خارج از فصول: دو بخش پيش از آغاز فصول و پس از فصول دارد.
1. روي جلد: گالينگور(چرمي)
2. صفحه عنوان فارسي: بدون شماره صفحه
3. صفحه بسم اله الرحمن الرحيم(در برخي از دانشگاه ها قبل از صفحه عنوان فارسي ارايه مي شود): بدون شماره صفحه
4. برگه داوري: بدون شماره صفحه
5. صفحه تقديم: بدون شماره صفحه
6. صفحه سپاسگزاري: بدون شماره صفحه
7. چكيده فارسي: بدون شماره صفحه
8. فهرست مطالب: آغاز نشانه گذاري صفحه با حروف ابجد
9. فهرست جداول: ادامه نشانه گذاري صفحه با حروف ابجد
10. فهرست نمودارها: ادامه نشانه گذاري با حروف ابجد
11. فهرست شكل ها : ادامه نشانه گذاري با حروف ابجد
12. فهرست نقشه ها : ادامه نشانه گذاري با حروف ابجد( از اينجا به بعد فصول آغاز مي شود و موارد بعدي مربوط به بعد از فصول مي شود)
13. منابع: شماره صفحات داخل فصول ادامه مي يابد.
14. پيوست ها: نشانه گذاري با حروف ابجد از ابتدا آغاز مي شود.
15. چكيده انگليسي: شماره صفحه ندارد
16. صفحه عنوان انگليسي: شماره صفحه ندارد.
17. پشت جلد: گالينگور(چرمي)
18. عطف: گالينگور (چرمي)
منابع نويسي
فهرست منابع شامل کلیه منابعی است که به نحوی در پایان نامه مورد استفاده قرار گرفته اند. منبع نويسي داراي چند روش مشخص مي باشد و ممکن است روش های مختلفی برای نوشتن فهرست منابع در دانشگاه های مختلف مورد تاکید قرار گیرد. براي نمونه به يكي از روش هاي رايج و مورد استفاده در دانشکده تربیت بدنی دانشگاه آزاد کرج اشاره مي كنيم:
• تمامی منابعی که به نحوی در پژوهش مورد استفاده قرار گرفته اند، باید در این قسمت به صورت فهرست الفبا در دو بخش ابتدا فارسی و سپس لاتین ارایه گردد.
• منابع ارایه شده باید مستقیماً مورد استفاده قرار گرفته باشند و از ذکر منبع در داخل منابع دیگر (منبع در منبع) اجتناب شود.
• برای منبع نویسی و ارجاع دادن در متن به شکل زیر اقدام می گردد :
1. اگر در متن به موضوع مطالعه اشاره شود، نام نویسنده و سال انتشار داخل پرانتز می آید. مثلاً: برخلاف ساير شکل های نگارش، در خبر نویسی بايد پاراگرافها كوتاه و خلاصه باشند طوری كه اكثر آنها بيش از يك جمله يا موضوع جديد نداشته باشند(تامپسون، 1996).
2. اگر به نام نویسنده در متن اشاره می شود سال انتشار داخل پرانتز درج می گردد. مثلاً : کوارترمن(1992) دریافت که بیش از 95 درصد مدیران ورزش دانشگاهی آمریکا مدرک کارشناسی ارشد داشته اند.
• اگر به مقاله ای که دو نویسنده دارد ارجاع داده شود، نام هردو، هربار به همراه سال انتشار در داخل پرانتز می آید. مثلاً : سرصفحه بالاي برگه از مهم ترین عناصر خبر و شامل نام سازمان، آدرس و شماره تلفن، مشخصات تماس رسانهاي، تاريخ و زمان خبر و تيتر ميباشد(سایمون و زاپالا، 1996).
• اگر مقاله کمتر از 6 نویسنده داشته باشد بار اول نام همه آنها به همراه سال انتشار و در دفعات بعد فقط نام نویسنده اول به علاوه کلمه "و همکاران" به همراه سال انتشار در داخل پرانتز آورده می شود.
• اگر کاری شش یا بیشتر از آن، نویسنده داشته باشد، فقط نام خانوادگی نویسنده اول و به دنبال آن "و همکاران" به همراه سال انتشار در داخل پرانتز درج می شود.
• اگر به قسمت خاصی از یک منبع ارجاع داده شود، لیست شماره صفحه یا صفحات پس از سال انتشار می آید.
• اگر منبع الکترونیک بوده و شماره صفحه ندارد، در صورت دسترسی شماره پاراگراف آورده می شود.
• اگر تمام یک وب سایت به عنوان منبع اشاره شود(و نه قسمتی از آن سایت)، به وب سایت مربوطه در متن اشاره می شود و نیازی به قرارگیری در فهرست منابع ندارد.
• مکاتبات شخصی، سخنرانی ها، نامه ها، خاطرات، مکالمات و نامه های الکترونیک(ایمیل) نباید در فهرست منابع درج شوند و فقط در متن به آنها اشاره می شود که شامل نام، نوع مکاتبه و تاریخ خواهدبود.
• نحوه نوشتن منابع در فهرست مربوطه :
1. ابتدا منابع فارسی و سپس منابع انگلیسی بر اساس حروف الفبا تنظیم می شوند.
2. شماره و ردیف. نام خانوادگی نویسنده، نام نویسنده(سال انتشار). عنوان کتاب، مقاله، گزارش یا پایان نامه تحصیلی همراه با ذکر عنوان پایان نامه دوره کارشناسی ارشد یا رساله دکترا(این قسمت با حروف ایتالیک و سیاه حروفچینی شود)، نام ناشر، مجله، سمینار یا موسسه علمی که مقاله در آن چاپ شده و یا نام دانشگاهی که پایان نامه در آنجا ارایه گردیده است. شماره مجله یا شماره جلد کتاب. شماره صفحه هایی که مطلب مورد نظر از آنها استخراج شده است(در صورتی که کل منبع موردنظربه عنوان مرجع مورد استفاده قرار گرفته باشد، لزومی به ذکر شماره صفحه ها نیست).
3. توجه شود که نام و نام خانوادگی با علامت ویرگول، سال با علامت پرانتز و سپس نقطه، عنوان با علامت نقطه، و انتشارات با شهر نشر و صفحه ها با علامت ویرگول از یکدیگر جدا شوند.
4. در صورتی که منبع بیش از یک نفر نویسنده داشت، پس از نوشتن نام هر نویسنده(ابتدا نام خانوادگی بعدکاما و بعد نام)، از علامت (؛) برای جداکردن نام ها استفاده می کنیم. اگرمنبع مورد استفاده تعداد نویسندگان زیادی داشت، لازم است اسامی تمامی آنها قید شود.
5. در زمینه کتاب ها یا مقالاتی که به یک نویسنده تعلق دارند، رعایت ترتیب زمانی انتشار آنها ضرورت دارد. دراین حالت ابتدا مورد جدیدتر مطرح می شود.
6. اگر کتاب ترجمه شده است، نام مترجم پس از نام کتاب به شکل مثال زیربیان شود : بست، جان دبلیو(1373). روش های تحقیق در علوم تربیتی و رفتاری. ترجمه حسن پاشاشریفی؛ نرگس طالقانی. تهران: انتشارات رشد، 23-27
7. در صورتی که مقاله از اینترنت یا لوح فشرده انتخاب می شود، منبع نویسی به اين شکل صورت گیرد: نام خانوادگی، نام نویسنده(سال نشر). عنوان مطلب، تاریخ دریافت، نشانی اینترنتی یا نام لوح فشرده. در مورد مقالاتی که از سایت های اینترنتی استفاده می وشد، آدرس سایت به همراه دیگر اطلاعات مانند رفرنس های کتاب و مجله آورده شود.
شماره گذاری صفحات منابع نیز در ادامه فصول، ادامه می یابد و آخرین صفحه شماره عددی صفحات پایان نامه به آخرین صفحه فهرست منابع اختصاص دارد.

تاریک دلان همه در نازو نعمتند