درباره پرسشنامه ها
يكي از ابزارهاي رايج تحقيق و روشي مستقيم براي كسب داده هاي تحقيق است. پرسشنامه مجموعه اي از سوال ها (گويه ها) است كه پاسخ دهنده با ملاحظه آنها پاسخ لازم را ارائه ميدهد. اين پاسخ، داده مورد نياز پژوهشگر را تشكيل ميدهد. سوال هاي پرسشنامه را نوعي محرك-پاسخ ميتوان محسوب كرد. از طريق سوال هاي پرسشنامه ميتوان دانش، علايق، نگرش و عقايد فرد را مورد ارزيابي قرار داد، به تجربيات قبلي وي پي برده و به آنچه در حال حاضر انجام ميدهد آگاهي يافت. بايد توجه داشت كه در برخي فرهنگ ها با توجه به شرايط اجتماعي، پرسشنامه نمي تواند داده ها را با دقت لازم، همانند، يك مصاحبه عميق، بدست دهد. بنابراين براي بالابردن دقت داده هاي گردآوري شده، توصيه ميشود كه تكميل پرسشنامه همراه با ساير ابزارهاي گردآوري داده ها باشد. در غير اينصورت بايد داده هاي حاصله را با قيد احتياط به كار برد. 1-1- اصول كلي تنظيم پرسشنامه
- سوال هاي پرسشنامه بايد بر اساس هدف ها يا سوال هاي تحقيق تنظيم گردد؛
- پرسشنامه بايد پاسخ دهنده را جذب نموده و سوال هاي آن براي او جالب باشد؛
- پرسشنامه بايد تا حد امكان كوتاه باشد و داده هاي مورد نياز پژوهشگر را فراهم آورد؛
- دستورالعمل تكميل پرسشنامه بايد كوتاه بوده و حاوي كليه اطلاعات مورد نياز پاسخ دهنده، براي كامل كردن پرسشنامه باشد. پرسشنامه بايد همراه دستورالعمل تكميل آن بوده و چگونگي پاسخ دادن به سوال ها را براي پاسخ دهنده تشريح كند. 1-2- اجزاء اصلي پرسشنامه
پرسشنامه بايد شامل اجزاء زير باشد:
الف: نامه همراه يا مقدمه اي براي آماده كردن پاسخ دهنده جهت تكميل پرسشنامه .
ب: دستورالعمل
ج: سوال ها (گويه ها)
در اين جا هر يك از اجزاء يادشده بيان ميشود.
الف: نامه همراه: در اين قسمت هدف از گردآوري داده ها به وسيله پرسشنامه و ضرورت همكاري پاسخ دهنده در عرضه داده هاي مورد نياز بيان ميشود. به منظور بيان هدف هاي يادشده ميتوان شيوه زير را به كار گرفت. ابتدا هدف كلي پژوهش بيان شده و پاسخ دهنده با گزاره هاي خاص تحقيق آشنا ميشود. پس از آن به نقش پرسشنامه در فراهم آوردن داده هاي مورد نياز پژوهشگر اشاره ميشود. پژوهشگر بايد سعي كند تا پاسخ دهنده نسبت به همكاري در تكميل پرسشنامه برانگيخته شود. براي اين منظور بايد بر با ارزش بودن داده هاي حاصل از پرسشنامه تاكيد شود و پاسخ دهنده نسبت به ضرورت و اهميت تحقيق آگاه گردد تا با دقت بيشتري پاسخ سوال ها را عرضه كند. علاوه بر آن در اين قسمت محقق بايد به اين نكته اشاره كند كه داده هاي حاصل از پرسشنامه محرمانه بوده و بجز استفاده آماري، به منظور ديگري مورد استفاده قرار نخواهد گرفت.
ب: دستورالعمل: در اين قسمت محقق سعي ميكند پاسخ دهنده را با چگونگي پاسخ دادن به سوال هاي پرسشنامه آشنا كند. در دستورالعمل تكميل پرسشنامه رعايت نكات زير ضروري است.
1- هر نوع سوال پرسشنامه و چگونگي پاسخ دادن به آن تشريح شود.
2- تاكيد بر رعايت دقت نسبت به پاسخ دادن به سوال ها.
3- بايد بر اين نكته تاكيد شود كه پرسشنامه تا تاريخ معين تكميل شده و به آدرس مربوط يا به پرسشگر تحويل داده شود. بايد به خاطر داشت كه دستورالعمل تكميل پرسشنامه بايد كوتاه و به آساني قابل فهم باشد. دستورالعمل هاي پيچيده باعث سردرگمي پاسخ دهنده شده و بر ماهيت پاسخ ها اثر مي گذارد.
ج: انواع سوال هاي پرسشنامه : اولين قدم در تعيين نوع سوال هاي پرسشنامه مشخص كردن متغيرهاي پژوهش است. پس از آن محقق ميتواند در مورد نوع سوال هايي كه ميتواند متغيرها را اندازه گيري كند تصميم بگيرد.
به طور كلي سوال هاي پرسشنامه به دو صورت ارائه ميشود:
1- سوال هاي بسته- پاسخ
2- سوال هاي باز- پاسخ
سوال هاي بسته- پاسخ: سوال هاي بسته- پاسخ مجموعه اي از گزينه ها را ارائه ميدهد تا پاسخ دهنده از ميان آن ها يكي را انتخاب كند. پاسخ دهنده اين نوع سوال ها را به سرعت درك كرده و به سهولت به آن پاسخ ميدهد. علاوه بر آن در استخراج داده ها، ميتوان به سهولت آن ها را مقوله بندي و تجريه تحليل كرد.
پرسشنامه هاي بسته—پاسخ به حالت هاي متفاوتي ارائه ميشود. اين حالت ها به قرار زير است:
حالت چند جوابي: در اين نوع سوال، پاسخ دهنده يكي از گزينه هاي ارائه شده را انتخاب كرده و علامت گذاري ميكند. مثال:
شغلي را كه من ترجيح مي دهم
1- شغلي است كه در آن به توانايي پيشرفت خود اطمينان دارم.
2- شغلي است كه هميشه مجبور به محدود كردن توانايي هايم هستم.
3- شغلي است كه درآمد بسيار داشته باشد.
حالت چند درجه اي: در اين نوع سوال پاسخ دهنده موضع خود را در مورد موضوعي بر روي يك طيف با انتخابي كه به بهترين وجه نمايانگر باورها، عقايد يا نگرش او درباره آن گويه باشد، مشخص ميكند. در مثال هاي زير نمونه هايي از اين حالت داده شده است.
نقش علوم در زندگي انسان انكار ناپذير است.
كاملا موافق موافق بي طرف مخالف كاملا مخالف
انضباط در زندگي فردي
حياتي است خيلي مهم است مهم است نسبتا مهم است اهميتي ندارد
تا چه اندازه معلم شما سازمان يافته است؟
هميشه اغلب اوقات بعضي اوقات به ندرت هرگز
حالت تعيين اولويت نسبت به موارد ارائه شده: در اين حالت يك سري گويه ارائه شده و از پاسخ دهنده خواسته ميشود تا ترتيب اهميت آن ها را مشخص كند. براي مثال به منظور پي بردن به نظرات معلمان مدارس ابتدايي درباهر مشكلات مدرسه ميتوان سوال زير را همراه با گزينه هاي مربوط به آن به شرح ذيل مطرح كرد:
سوال: به نظر شما مهمترين سه مشكل اين مدرسه به ترتيب اولويت چه مي باشد؟ لطفا براي پاسخ دادن به اين سوال با قرار دادن 1 ، 2 ، 3 ، 4 در مقابل هر يك از گزينه ها نظر خود را مشخص كنيد:
فضاي آموزشي
مديريت مدرسه
ناهماهنگي توانايي دانش آموزان
عدم آمادگي معلمان براي اجراي برنامه درسي
سوال هاي باز- پاسخ: سوال هايي هستند كه در آن ها پاسخ دهنده ميتواند پاسخ را به اختيار خود بيان كند. اين پاسخ ها ميتواند از چند كلمه تا چند جمله باشد. از اين نوع سوال ها براي بررسي و مطالعه عقايد در يك زمينه خاص استفاده ميشود. بايد يادآوري كرد كه تجزيه و تحليل داده هاي حاصل از اين نوع سوال ها مشكل بوده و نيازمند يك سيستم كدگذاري ويژه ميباشد.
مثال: احساساتي را كه در حال حاضر نسبت به مادر خود داريد شرح دهيد.
نكات ضروري در تدوين سوال ها: پس از انتخاب نوع سوال هاي پرسشنامه ، محقق بايد به تدوين سوال هاي پرسشنامه بپردازد. در تدوين سوال ها توجه به نكات زير ضروري است:
1- از سوال هاي نامفهوم و مبهم پرهيز شود.
2- از سوال هايي كه پاسخ دهنده را به پاسخ خاصي هدايت ميكند بايد اجتناب كرد.
3- از سوال هاي پيچيده پرهيز شود.
4- از سوال هاي دو وجهي كه شامل دو سوال در يك پرسش است اجتناب شود.
5- تا جايي كه امكان دارد از ارائه سوال هاي منفي خود داري شود.
6- از بيان سوال هاي مستقيم كه موجب تحريك حساسيت آزمودني شده و يا در وي ايجاد مقاومت ميكند پرهيز شود.
7- از تنظيم سوال هايي كه آزمودني پاسخ آن ها را در دسترس ندارد خود داري شود. 1-3- ترتيب ارائه سوال ها
در ارائه سوال ها بايد به اين دو اصل مهم توجه كرد:
1- سوال هاي اوليه بايد به حدي جالب باشد كه پاسخ دهنده را به پاسخ دادن ترغيب كند؛
2- سوال ها از ساده ترين به پيچيده ترين عرضه شود؛
سوال هايي كه ممكن است آزمودني در پاسخ دادن به آن ها اكراه داشته باشد در آخر پرسشنامه قرار داده شود. 1-4- اجراي مقدماتي پرسشنامه
پس از تدوين و تنظيم پرسشنامه لازم است يك بررسي مقدماتي بر روي آن انجام گيرد. هدف اين بررسي برطرف نمودن اشكالات احتمالي ميباشد و قطعا از مشكلاتي آتي نيز جلوگيري خواهد نمود. هر گونه اصلاح سوال هاي پرسشنامه به نتيجه حاصله از اين بررسي مقدماتي بستگي خواهد داشت. بررسي مقدماتي را بايد در ميان افرادي كه جامعه آماري تحقيق را تشكيل ميدهند انجام داد. بهتر است در پايان پرسشنامه از پاسخ دهنده خواسته شود تا نظر خود را درباره روشن بودن و يا ابهام برخي از سوال ها عرضه دارند. اگر كليه پاسخ دهندگان به سوال مخصوصي پاسخ نداده باشند، در آن سوال بايد تجديد نظر كرد. اگر پاسخ دهنده ما از پاسخ دادن به برخي سوال ها امتناع ورزند بايد اين گونه سوال ها مورد بازبيني قرار گيرد. نكات عمده در تدوين پرسشنامه
حال به راهنماي تدوين پرسشنامه توجه نماييد:
الف: تصميم گيري درباره محتواي سوال ها:
1- آيا بيان سوال ضروري است؟ تا چه اندازه اين سوال مفيد است؟
2- چند سوال براي اين موضوع لازم است؟
3- آيا پاسخ دهنده اطلاعات لازم را براي پاسخ دادن دارد؟
4- آيا سوال بايد عيني تر، ويژه تر و مرتبط تر با تجربيات فردي پاسخ دهنده باشد؟
5- آيا محتواي سوال به اندازه كافي كلي و به دور از سفسطه و جزئي گويي است؟
6- آيا پاسخ ها بيان كننده يك نظرگاه كلي است يا يك ديدگاه كاملا ويژه را نمايان مي كند؟
7- آيا محتواي سوال جهت دار است، بدون اين كه با سوال هاي ديگري اين جهت خنثي يا تعديل شود؟
8- آيا پاسخ دهنده داده هاي مورد نياز را عرضه خواهد كرد؟
ب: تصميم گيري درباره صورت بندي سوال ها
1- آيا سوال قابل فهم است؟ آيا جمله بندي مشكل و غير واضح است؟
2- آيا سوال به اندازه كافي پاسخ هاي متفاوت در اين زمينه فراهم مي آورد؟
3- آيا به علت عدم بيان پيش فرض ها يا پيامدهاي مورد نظر پژوهشگر سوال گمراه كننده است؟
4- آيا جمله بندي سوال جهت دار است؟ آيا سوال داراي بار عاطفي است و يا پاسخ خاصي را القا مي كند؟
5- آيا جمله بندي سوال اعتراض پاسخ دهنده را بر خواهد انگيخت؟
6- آيا جمله بندي سوال چنان است كه پاسخ دهنده را مستقيما مورد خطاب قرار داده تا نتايج بهتري بدست دهد؟
7- آيا سوال ها بهتر است به صورت مستقيم و يا غير مستقيم بيان شوند؟
ج: تصميم گيري درباره شكل پاسخ ها
1- بهترين شكل پرسيدن سوال به چه صورت ميتواند باشد؟
2- اگر از سوال هايي استفاده ميشود كه پاسخ دهنده با علامت گذاري پاسخ خود را مشخص مي كند، كدام يك از موارد زير مناسب تر است: چند گزينه اي يا مقياس چند درجه اي، يا جواب هاي دوگزينه اي؟
3- اگر از سياهه (چك ليست) سوال ها استفاده ميشود آيا شامل تمام پاسخ هاي ممكن بوده و به ترتيب درست ارائه شده است؟ آيا طول سياهه سوال ها منطقي مي باشد؟ آيا جمله بندي سوال ها بي طرف و متعادل است؟
4- آيا نوع پاسخ، آسان، مشخص، هماهنگ و مناسب براي هدف است؟
د: تصميم گيري درباره ترتيب قرار گرفتن سوال در پرسشنامه
1- آيا ممكن است كه پاسخ به سوال تحت تاثير محتواي سوال هاي قبلي قرار گيرد؟
2- آيا ترتيب سوال ها داراي يك روال طبيعي است؟ آيا سوال ها داراي نظم منطقي و ترتيب روان شناختي است؟
3- آيا ترتيب سوال چنان پرسشنامه شخصيتي برن رويتر نمونه پرسشنامه هاي استاندارد:
پرسشنامه شخصيتي برن رويتر
سوالاتي که خواهيد ديد ، براي بررسي علائق و نگرش هاي شما طرح شده است . اين سوالات از نوع سوال هاي هوشي نيست . بنابراين ؛ پاسخ درست يا غلط وجود نخواهد داشت
پس از هر سوال کلمات "بلي" ، "خير" يا علامت سوال "؟" خواهيد ديد . اگر به طور مطلق نمي توانيد ، پاسخ "بلي" يا "خير" بدهيد ، در آن صورت علامت سوال"؟" را انتخاب کنيد .
1- آيا از اين که نمي توانيد با مقررات اجتماعي سازگار شويد ، رنج مي بريد؟ بلي خير ؟
2- آيا گاه و بي گاه خيالبافي مي کنيد ؟ بلي خير ؟
3- آيا عادت داريد ، به جاي کمک گرفتن از ديگران ، کارهايتان را خودتان انجام دهيد ؟ بلي خير ؟
4- ايا اتفاق افتاده است که مسيرتان را عوض کنيد تا با فردي روبرو نشويد؟ بلي خير ؟
5- آيا مي توانيد انتقادهاي ديگران را بدون ناراحتي تحمل کنيد؟ بلي خير ؟
6- آيا گاه و بيگاه به گدا پول مي دهيد ؟ بلي خير ؟
7- آيا دوست داريد در جمع کساني باشيد که جوانتر از شما هستند ؟ بلي خير ؟
8- آيا معمولا خود را بدبخت احساس مي کنيد ؟ بلي خير ؟
9- آيا در محيط هاي ناشناخته ، اگر راهتان را گم کنيد ، خيلي ناراحت مي شويد ؟ بلي خير ؟
10- اگر ديگران با عقيده شما مخالفت کنند ، فورا دلسرد مي شويد ؟ بلي خير ؟
11- آيا سعي مي کنيد عقيده خود را دنبال کنيد ، اگر چه احتياج به مبارزه باشد ؟ بلي خير ؟
12- آيا معمولا سرخ و سفيد مي شويد ؟ بلي خير ؟
13- آيا به ورزش بيشتر از مسائل علمي علاقه داريد ؟ بلي خير ؟
14- آيا خودتان را يک فرد عصبي مي دانيد ؟ بلي خير ؟
15- آيا وقتي در صف ايستاده ايد و منتظر نوبت هستيد ، اگر کسي بدون رعايت نوبت در جلوي شما بايستد ، اعتراض مي کنيد ؟ بلي خير ؟
16- آيا تا به حال سعي کرده ايد به زور وارد جايي بشويد يا به حيله متوسل شويد ؟ بلي خير ؟
17- آيا به طور کلي در مقابل تعريف و سرزنش حساسيت داريد ؟ بلي خير ؟
18- آيا نسبت به بعضي مسائل حساسيت داريد ؟ بلي خير ؟
19- آيا وقتي چيزي مي خريد چانه مي زنيد ؟ بلي خير ؟
20- آيا در مقابل مقامات علمي و اداري خونسردي خود را حفظ مي کنيد ؟ بلي خير ؟
21- آيا گاه و بيگاه ، به علت فکر و خيال ، نمي توانيد بخوابيد؟ بلي خير ؟
22- آيا در اتخاذ تصميم کند هستيد ؟ بلي خير ؟
23- آيا فکر مي کنيد يک کار خوب و شخصي مي تواند دوري يک دوست را از يادتان ببرد؟ بلي خير ؟
24- آيا از کمرويي رنج مي بريد ؟ بلي خير ؟
25- آيا تمايل داريد علت اعمال ديگران را تحليل کنيد ؟ بلي خير ؟
26- آيا اغلب آماده عصباني شدن هستيد ؟ بلي خير ؟
27- آيا اغلب سليقه تان عوض مي شود ؟ بلي خير ؟
28- آيا خيلي پرحرف هستيد ؟ بلي خير ؟
29- آيا گاه و بيگاه حرف سخنران را قطع مي کنيد يا او را مورد بازخواست قرار مي دهيد؟ بلي خير ؟
30- اگر بخواهيد چيزخريداري شده را دوباره به فروشنده برگردانيد ناراحت مي شويد ؟ بلي خير ؟
31- آيا وقتي تنها هستيد ، نسبت به زماني که در اجتماع هستيد ، مسائل خيلي خنده دارتر يا خيلي جدي تر به نظرتان مي رسد ؟ بلي خير ؟
32- آيا ترجيح مي دهيد ، به جاي تنها سفر کردن ، با کسي مسافرت کنيد که تمام تشريفات را بر عهده مي گيرد ؟ بلي خير ؟
33- آيا دوست داريد ، به جاي انجام دادن کارهاي مافوق مورد احترام ، کارهاي خود را انجام دهيد ؟ بلي خير ؟
34- آيا نظ خود را با نوشتن بهتر از گفتن شرح مي دهيد ؟ بلي خير ؟
35- آيا کاري را که مجبور خواهيد شد چند سال متوالي به تنهايي انجام دهيد ، رد خواهيد کرد، (مثلا جنگلباني) ؟ بلي خير ؟
36- آيا اتفاق افتاده است که براي مساله اي پول از ديگران درخواست کنيد ؟ بلي خير ؟
37- آيا معمولا سعي مي کنيد از افراد با قدرت دوري کنيد ؟ بلي خير ؟
38- آيا فکر مي کنيد مصاحبت با مردم بهتر از مطالعه کردن،افکار شما را روشن مي کند؟ بلي خير ؟
39- اگر يک کار توهين آميز براي شما پيش بيايد خيلي ناراحت مي شويد ؟ بلي خير ؟
40- آيا تا به حال با اراده خود اقدام به تشکيل گروه ها يا دسته ها کرده ايد ؟ بلي خير ؟
41- اگر شاهد حادثه اي باشيد ، براي کمک کردن عجله مي کنيد ؟ بلي خير ؟
42- آيا گاه و بيگاه بدون علت مي ترسيد ؟ بلي خير ؟
43- آيا دوست داريد مسووليت ها را به تنهايي بر عهده بگيريد ؟ بلي خير ؟
44- آيا براي شما کتاب بهتر از دوست سرگرم کننده است ؟ بلي خير ؟
45- آيا تا به حال سرگيجه گرفته ايد ؟ بلي خير ؟
46- آيا شوخي هاي توهين آميز شمارا ناراحت مي کند، ولو اين که از حقيقت آن ها اطلاع داشته باشيد ؟ بلي خير ؟
47- آيا وقتي خبر ناگواري مي شنويد احتياج داريد کسي پيش شما باشد ؟ بلي خير ؟
48- اگر ديگران ، به هنگام کار ، شما را تماشا کنند ناراحت مي شويد ، ولو اين که کار خود را خوب انجام دهيد ؟ بلي خير ؟
49- آيا معمولا احساس تنهايي مي کنيد ؟ بلي خير ؟
50- آيا سعي مي کنيد از مشاجره دوري کنيد ؟ بلي خير ؟
51- ايا زود رنج هستيد ؟ بلي خير ؟
52- آيا در انجام نقشه هاي خود سعي مي کنيد ، به جاي کمک گرفتن از ديگران ، خودتان کار کنيد ؟ بلي خير ؟
53- آيا احساس مي کنيد که اگر ديگران را در شاديهايتان سهيم کنيد بيشتر لذت خواهيد برد ؟ بلي خير ؟
54- آيا وقتي با مردم هستيد ، معمولا احساس تنهايي مي کنيد ؟ بلي خير ؟
55- آيا وقتي چيزي از مردم مي گيريد ، در نگهداري آن دقت مي کنيد ؟ بلي خير ؟
56- آيا از گفتن مطلبي که ديگران را ناراحت کند خودداري مي کنيد ؟ بلي خير ؟
57- آيا به آساني گريه مي کنيد ؟ بلي خير ؟
58- اگر در رستوران غذاي خوبي به شما ندهند اعتراض مي کنيد ؟ بلي خير ؟
59- ايا در مقابل جمع به سختي حرف مي زنيد ؟ بلي خير ؟
60- آيا اتفاق مي افتد که نامه اي را قبل از پست کردن ، عوض کنيد ؟ بلي خير ؟
61- آيا دوست داريد شبها تنها باشيد ؟ بلي خير ؟
62- آيا به سادگي دوستان تازه اي پيدا مي کنيد ؟ بلي خير ؟
63- اگر در رستوران غذا بخوريد ، دوست داريد فرد ديگري غذاي شما را سفارش بدهد ؟ بلي خير ؟
64- آيا در امانت گرفتن چيزي از کسي که او را خوب مي شناسيد، ترديد مي کنيد ؟ بلي خير ؟
65- اگر اشتباها به کسي سلام کنيد ناراحت مي شويد ؟ بلي خير ؟
66- آيا به سختي مي توانيد از چنگ يک فروشنده خلاص شويد ؟ بلي خير ؟
67- آيا گاه و بيگاه از شما مشورت مي خواهند ؟ بلي خير ؟
68- آيا در دنبال کردن هدفي که به آن معتقديد معمولا احساسات ديگران را نديده مي گيريد ؟ بلي خير ؟
69- آيا مي توانيد قبل از دير شدن تصميم بگيريد ؟ بلي خير ؟
70- آيا وقتي مريض هستيد دوست داريد مورد توجه دوستان قرار بگيريد ؟ بلي خير ؟
71- آيا معمولا خُلق خود را عوض مي کنيد ؟ بلي خير ؟
72- آيا معمولا در اين فکر هستيد که کمتر از ديگران نباشيد ؟ بلي خير ؟
73- آيا افکار پوچ معمولا فکر شما را مشغول مي کند ؟ بلي خير ؟
74- اگر کاري به کسي بسپاريد و به موقع انجام ندهد او را سرزنش مي کنيد ؟ بلي خير ؟
75- آيا در مبارزه يا رقابت با حريفي که خيلي قويتر از شماست مي توانيد از حداکثر توانايي خود بهره بگيريد ؟ بلي خير ؟
76- آيا تا به حال براي چند نفر سخنراني کرده ايد يا آن ها را سرگرم نموده ايد ؟ بلي خير ؟
77- آيا پيش مي آيد که از شما سوء استفاده شود ؟ بلي خير ؟
78- ايا وقتي غمگين هستيد کسي را پيدا مي کنيد که غم شما را از بين ببرد ؟ بلي خير ؟
79- آيا وقتي مطلبي را به تنهايي مطالعه مي کنيد بهتر از موقعي که با ديگران درباره آن بحث مي کنيد مي فهميد؟ بلي خير ؟
80- آيا به خودتان اطمينان داريد ؟ بلي خير ؟
81- آيا به خاطر کاري که انجام مي دهيد ، دوست داريد از شما تعريف کنند؟ بلي خير ؟
82- آيا حاضر مي شويد شانس خود را در معامله اي که عاقبت آن معلوم نيست امتحان کنيد ؟ بلي خير ؟
83- آيا خواسته هاي شما گاه و بيگاه بايد ، بر اثر تماس با افراد موفق ، تحريک شود؟ بلي خير ؟
84- آيا معمولا از مشورت کردن دوري مي کنيد؟ بلي خير ؟
85- آيا رعايت آداب و رسوم اجتماعي را يکي از جنبه هاي اصلي زندگي مي دانيد؟ بلي خير ؟
86- اگر روزي با دوستان خود دورهم باشيد، اجازه مي دهيد که فرد ديگري نوع سرگرمي ها را تعيين کند؟ بلي خير ؟
87- آيا در ميهماني ها يا در مجالس ، دوست داريد افراد شما را معرفي کنند؟ بلي خير ؟
88- اگر به يک جلسه ديرتر از موقع برسيد، دوست داريد، به جاي اين که در رديف جلو بنشينيد در عقب سرپا بايستيد؟ بلي خير ؟
89- آيا بيش از اتخاذ يک تصميم مهم ، دوست داريد نظر افراد زيادي را بدانيد ؟ بلي خير ؟
90- آيا براي کسي که شما را قدرتمند احساس مي کند سعي مي کنيد خود را قدرتمند نشان دهيد؟ بلي خير ؟
91- آيا گاهي آن قدر گيج مي شويد که نمي دانيد چکار مي کنيد ؟ بلي خير ؟
92- آيا اتفاق مي افتد که ، درباره مساله خاصي با فرد مسني که براي او احترام مي گذاري، مشاجره کنيد؟ بلي خير ؟
93- آيا به دشواري مي توانيد خودتان تصميم بگيريد؟ بلي خير ؟
94- آيا گاهي ابتکار تحرک دادن به جلسه اي را که خيلي بي روح است به دست مي گيريد؟ بلي خير ؟
95- آيا سعي مي کنيد باکسي که خبرهاي دروغ درباره شما شايع مي کند، تفاهم ايجاد کنيد؟ بلي خير ؟
96- آيا در ميهماني ها يا در مجالس ، در ملاقات با اشخاص مهم ترديد مي کنيد ؟ بلي خير ؟
97- آيا تماس با هم فکران خود ، محرک خوبي براي شماست؟ بلي خير ؟
98- ايا تماشاي تئاتر را به تماشاي رقص ترجيح مي دهيد؟ بلي خير ؟
99- آيا ميل داريد در نظرهاي سياسي ، مذهبي و اجتماعي خود قاطع باشيد ؟ بلي خير ؟
100- آيا ترجيح مي دهيد در لحظه هاي هيجان انگيز تنها باشيد ؟ بلي خير ؟
101- آيا معمولا ترجيح مي دهيد که با ديگران باشيد ؟ بلي خير ؟
102- آيا وقتي شما را تعريف مي کنند بهتر کار مي کنيد ؟ بلي خير ؟
103- آيا به دشواري با افراد ناشناس وارد صحبت مي شويد؟ بلي خير ؟
104- آيا ، بدون علت ، از شادي به غم روي مي آوريد؟ بلي خير ؟
105- آيا از چيزي که به خود شما تعلق دارد، بهتر مواظبت مي کنيد؟ بلي خير ؟
106- آيا نگران بدبختي هاي خود هستيد؟ بلي خير ؟
107- آيا معمولا سعي مي کنيد که احساسات خود را مخفي نگهداريد؟ بلي خير ؟
108- آيا مي توانيد مدت زيادي ، بدون خستگي و تشويق ، به انجام دادن کاري ادامه دهيد؟ بلي خير ؟
109- آيا از خواندن يک کتاب همان قدر لذت مي بريد که درباره آن با ديگران بحث کنيد ؟ بلي خير ؟
110- آيا عادت داريد با غم و اندوه به تنهايي و بدون کمک ديگران روبه رو شويد ؟ بلي خير ؟
111- آيا در پنج سال گذشته رسما سرپرستي يک گروه را بر عهده گرفته ايد؟ (نماينده، کاپيتان، مدير)؟ بلي خير ؟
112- آيا دوست داريد تصميمات فوري را به تنهايي اتخاذ کنيد؟ بلي خير ؟
113- آيا در گردش علمي ، وقتي هيچ کس مسير را بلد نيست، اجازه مي دهيد که فرد ديگري مسووليت هاي گروه را بر عهده بگيرد؟ بلي خير ؟
114- آيا وقتي از کوچه عبور مي کنيد خيال مي کنيد مردم به شما نگاه مي کنند؟ بلي خير ؟
115- آيا اغلب بيش از حد به هيجان مي آييد ؟ بلي خير ؟
116- آيا فردي هستيد که به انتقاد کردن از ديگران شهرت داريد ؟ بلي خير ؟
117- آيا معمولا سعي مي کنيد مسووليت هاي تازه اي بر عهده بگيريد؟ بلي خير ؟
118- آيا در ميهماني هاي تشريفاتي سعي مي کنيد در حاشيه قرار بگيريد؟ بلي خير ؟
119- اگر به شما بگويند که چگونه کارتان را انجام دهيد خيلي بدتان مي آيد ؟ بلي خير ؟
120- آيا ازدواج را يک امر اساسي در خوشبختي فعلي و اينده خود مي دانيد؟ بلي خير ؟
121- آيا دوست داريد بيشتر با دوستانتان باشيد ؟ بلي خير ؟
122- اگر افراد دور و بر شما آدم هاي بدي باشند، بازهم خوشبين باقي مي مانيد؟ بلي خير ؟
123- آيا انضباط موجب ناراحتي شما مي شود؟ بلي خير ؟
124- ايا در نظر ديگران شما نسبت به جنس مخالف بي تفاوت هستيد؟ بلي خير ؟
125- آيا اطمينان داريد بتوانيد حرفي بزنيد و بين افراد يک گروه بحث ايجاد کنيد ؟ بلي خير ؟ پرسشنامه اندازه گيري نگرش کارکنان به سازمان
در زیر تعدادی گویه درباره سازمان شما مطرح شده است ، هرکدام را که موافق هستید با علامت * مشخص کنید .
گویه ها
1- به نظر من این سازمان بهتر از سازمان های دیگر به کارکنان خود می رسد .
2- اگر مجبور می شدم کار را از اول شروع کنم ، باز هم برای این سازمان کار می کردم .
3- در این سازمان پارتی بازی وجود ندارد .
4- در این سازمان ، به شرط آن که خودمان بخواهیم ، راه نرقی وجود ندارد .
5- به پزشک سازمان به اندازه پزشک خانوادگی خود اطمینان دارم .
6- این سازمان وقتی می گوید که می خواهد نظر کارکنان را در نظر بگیرد ، واقعا راست می گوید .
7- نظام دستمزدهای این سازمان طوری است که کارگران و کارکنان وظیفه شناس را تشویق می کند.
8- در مجموع این سازمان با ما همان طور رفتار می کند که ما برای آن کار می کنیم .
9- مقررات این سازمان طوری است که حتی باید به خاطر یک خراش کوچک به پزشک مراجعه کرد .
10- پیش بینی ها هر چه باشد ، مطمئن هستم حوادثی اتفاق خواهد افتاد .
11- کارگران ، بیشتر از آن چه سازمان به آن ها می رید ، خود را وقف سازمان نمی کنند .
12- سازمان ، به کارهای خیریه بیشتر علاقه نشان می دهد .
13- رعایت مقررات ، به نحو خطرناک گسترش می یابد .
14- در این سازمان ، فکر نمی کنم که با متقاضیان شغل مودبانه رفتار شود .
15- بسیاری از توصیه های جالب، از جانب روسا نادیده گرفته می شود .
16- رئیس من ، همه پست ها را به دوستان خود می دهد .
17- سازمان به جای این که افراد شاغل را ارتقا دهد ، برای تصدی مشاغل بالا از خارج استخدام می کند .
18- در این سازمان ، برای پیشرفت ، باید با افراد خاصی رابطه برقرار کرد .
19- در بلند مدت ، این سازمان بر کارکنان سوار می شود .
20- در این سازمان ، دستمزد به نحو وحشتناکی پایین است .
21- در این سازمان، هر فرد درستکاری شکست می خورد . پرسشنامه فرسودگي شغلي مزلاچ
براي اين پرسشنامه دو نوع مقياس قابل استفاده است .
الف : مقياس فراواني : هرگز (صفر) ؛ چندبار در سال (1) ؛ يک بار در ماه (2) ؛ چند بار در ماه (3) ؛ يک بار در هفته (4) ؛ چند بار در هفته (5) ؛ و هر روز (6)
ب: مقياس شدت : هرگز (صفر) ؛ خيلي کم (1) ؛ کم (2) ؛ متوسط (3) ؛ متوسط بالا (4) ؛ زياد (5) ؛ و خيلي زياد (6)
1- احساس مي کنم کارم به لحاظ رواني توان و نيروي مرا گرفته است .
2- در پايان يک روز کاري احساس مي کنم مورد سوء استفاده قرار گرفته ام .
3- صبح روزي که بايد سرکار بروم از تصور رفتن به سر کار احساس خستگي مي کنم.
4- به آساني مي توانم احساسات دانشجويان ( دانش آموزان) را درک کنم.
5- احساس مي کنم با برخي از دانشجويان (دانش آموزان) به صورت اشيايي بدون شخصيت انساني برخورد مي کنم.
6- کار با دانشجويان (دانش آموزان) براي تمام روز واقعا برايم سخت و طاقت فرساست .
7- احساس مي کنم به راحتي مي توانم با مشکلات دانشجويان (دانش آموزان) به راحتي کنار بيايم.
8- احساس مي کنم کارم به لحاظ رواني توان و نيروي مرا گرفته است .
9- احساس مي کنم از طريق شغلم بر زندگي دانشجويان ( دانش آموزان) تاثير مثبت مي گذارم.
10- از زماني که اين شغل را انتخاب کرده ام نسبت به ديگران بي تفاوت شده ام .
11- از اين نگرانم که اين شغل مرا نسبت به مردم سنگدل کند.
12- احساس مي کنم سرشار از نيرو و انرژي هستم.
13- شغلم باعث شده که احساس بيهودگي کنم .
14- احساس مي کنم کار را به سختي انجام مي دهم.
15- واقعا برايم مهم نيست بر سر بعضي از دانشجويان (دانش آموزان) چه مي آيد.
16- سرو کار داشتن با دانشجويان ( دانش آموزان) سخت است و مرا تحت فشار رواني قرار مي دهد.
17- به آساني مي توانم محيط آرامي براي دانشجويان ( دانش آموزان) فراهم کنم .
18- پس از کار با دانشجويان (دانش آموزان) احساس نشاط و شادماني مي کنم.
19- شغلم دست آوردهاي مهم و با ارزشي برايم داشته است .
20- احساس مي کنم به آخر خط رسيده ام.
21- در حيطه شغلي خود با مشکلات عاطفي و رواني بسيار با متانت برخورد مي کنم .
22- احساس مي کنم دانشجويان (دانش آموزان) براي برخي از مشکلات مرا مقصر مي دانند. پرسشنامه سبک رهبري سالزمن (SALZMAN)
عبارات زير، جنبه هاي مختلف رفتار رهبر را نشان مي دهد. در زير گزينه اي را که بيانگررفتار شما به عنوان يک رهبر است، انتخاب نماييد.
1= هرگز ... 2= به ندرت ...3= گاهي اوقات ... 4= غالبا ... 5= هميشه
1. من به عنوان سخنگوي گروه عمل مي کنم..
2. من کارکنان را به اضافه کاري تشويق مي کنم.
3. من به افراد تحت نظارت خود آزادي عمل در انجام دادن کار مي دهم.
4. من افراد را تشويق مي کنم تا از رويه هاي ثابت و واحدي استفاده کنند.
5. من به افراد تحت نظارتم، اجازه مي دهم که در حل مساله ، از قضاوت فردي خود استفاده کنند.
6. من به افراد تحت نظارتم تاکيد مي کنم که از گروه هاي رقيب پيشي بگيرند.
7. من به عنوان نماينده گروه صحبت مي کنم.
8. من کارکنان را به تلاش بيشتر ترغيب مي کنم.
9. من تلاش مي کنم افکار و انديشه هاي خود را در گروه مطرح نمايم.
10. من به افراد تحت نظارتم آزادي مي دهم تا کارشان را به گونه اي که فکر مي کنند، بهتر است؛ انجام دهند.
11. من براي ارتقا يافتن در سازمان، به سختي کار مي کنم.
12. من ابهامات و به تعويق افتادن کارها و نامشخص بودن وضعيت را تحمل مي کنم.
13. اگر در محل کار ما ميهماني نيز حضور داشته باشد، با اين حال من براي اعضاي گروه گروه صحبت مي کنم و نظراتم را ابراز مي دارم.
14. من کارها را يک گام سريعتر انجام مي دهم.
15. من افراد را در چرخش شغلي آزاد مي گذارم و اجازه مي دهم آنها در مشاغل مختلف گردش کنند.
16. وقتي در گروه تنش ايجاد مي شود، آن را فرو مي نشانم.
17. وقتي اطلاعات به صورت تفصيلي و جزيي است، من در جزئيات گرفتار مي شوم و سر در گم مي شوم.
18. در جلسات و ملاقات هايي که در خارج از سازمان دارم، گروه را معرفي مي کنم.
19. من از دادن آزادي عمل به اعضا اکراه دارم.
20. من خودم تصميم مي گيرم که چه چيزي بايد انجام شود و چگونه بايد انجام گيرد.
21. من براي افزايش توليد و خدمت ، افراد را تحت فشار قرار مي دهم.
22. من به افراد تفويض اختيار مي نمايم.
23. کارها معمولا همان طور که پيش بيني کرده ان، انجام مي گيرند.
24. به افرادگروه اجازه مي دهم که از ابتکار فردي در کار، استفاده کنند.
25. انجام دادن وظايف خاصي را به اعضاي گروه محول مي کنم.
26. من براي ايجاد تغييرات تمايل دارم.
27. از اعضاي گروه مي خواهم که سخت تر کار کنند.
28. من اعتماد و اطمينان دارم که افراد تحت نظارتم به درستي قضاوت مي کنند.
29. من برنامه کاري را که مي بايستي انجام شود، برنامه ريزي مي کنم.
30. من از تشريح کردن اقداماتم امتناع مي ورزم.
31. افراد را توجيه مي کنم که افکار و انديشه هايم به صلاح آنهاست.
32. به افراد گروه براي تعيين سرعت و مراحل کار مربوط به خودشان، آزادي عمل مي دهم.
33. اصرار دارم که افراد گروه رکوردهاي قبلي خود را بشکنند.
34. من بدون مشورت با گروه عمل مي کنم.
35. از اعضاي گروه مي خواهم که استانداردهاي قانوني و مقررات را رعايت کنند. پرسشنامه جو سازماني نوآورانه
اين پرسشنامه شامل 24 جمله توصيفي در مورد سازمان شما است. لطفا توجه به مقياس زير، نظر خود را اعلام نماييد.
1= کاملا مخالف ... 2= مخالف ...3= متوسط ... 4= موافق ... 5= کاملا موافق
1. در اين سازمان خلاقيت تشويق مي شود.
2. توانايي کارکنان در انجام دادن کارها به شکل خلاقانه از سوي مديران مورد توجه قرار مي گيرد.
3. در اين سازمان به کارکنان اجازه مي دهند تا مشکلات مشابه و يکساني را به روش هاي متفاوت حل و فصل نمايند.
4. وظيفه اصلي کارکنان اين سازمان اين است که از دستورها و فرامين رده هاي بالاي سازمان تبعيت کنند.
5. در اين سازمان اگر يکي از کارکنان بخواهد متفاوت از ديگران عمل کند با مشکل مواجه مي شود.
6. اين سازمان را مي توان به عنوان سازماني انعطاف پذير و هماهنگ با تغييرات روز توصيف کرد.
7. در اين سازمان فردي نمي تواند بدون برانگيختن خشم ديگران کارهايي را انجام دهد که با اطرافيانش تفاوت زيادي داشته باشد.
8. بهترين روش براي پيشرفت در اين سازمان فکر کردن و عمل کردن مطابق با انتظارات و خواست هاي سازمان است.
9. در اين سازمان از کارکنان انتظار مي رود که با مشکلات به شيوه يکساني مواجه شوند.
10. اين سازمان تغيير و تحول را با آغوش باز مي پذيرد.
11. مسئولان و مديران اين سازمان به حقوق کارکنان احترام مي گذارند.
12. در اين سازمان ما از روش هاي تجربه شده و ثابت تبعيت مي کنيم.
13. در اين سازمان بيشتر بر وضعيت موجود تاکيد مي شود تا ايجاد تغيير و تحول.
14. در اين سازمان کارکنان براي ايجاد انديشه هاي جديد، مساعدت و کمک هاي خود را در اسرع وقت در اختيار افراد خلاق و نوآور قرار مي دهند.
15. در اين سازمان منابع و امکانات کافي براي خلاقيت و ابتکار اختصاص داده شده است.
16. توانايي کارکنان در انجام دادن کارها به شکل خلاقانه از سوي مديران مورد توجه قرار مي گيرد.
17. در اين سازمان زمان کافي براي پي گيري انديشه هاي خلاق وجود دارد.
18. نبودن امکانات مالي براي پي گيري براي پي گيري انديشه هاي خلاق يک مشکل عمده در اين سازمان است.
19. در اين سازمان کمبود منابع انساني مانع بروز خلاقيت و ابتکار است.
20. اين سازمان وقت آزاد و کافي در اختيار من قرار مي دهد تا انديشه هاي خلاق خود را در طول روز پي گيري کنم.
21. در اين سازمان نظام پاداش دهي به صورتي است که خلاقيت و ابتکار را مورد تشويق قرار دهد.
22. اين سازمان عموما افراد خلاق را شناسايي مي کند.
23. در اين سازمان نظام پاداش دهي به سود کساني تمام مي شودکه به کار جديد نمي پردازند.
24. اين سازمان جو مناسبي را براي پرورش خلاقيت فراهم مي آورد. پرسشنامه عملکرد شغلي (پاترسون)
اين پرسشنامه شامل 15 جمله توصيفي است. نظر خود را با توجه به مقياس زير مشخص نماييد.
1= به ندرت ... 2= اغلب ...3= گاهي ... 4= هميشه
1. انضباط و مقررات اداري را رعايت مي کنم.
2. نسبت به کاري که قبول کرده ام، احساس مسئوليت مي نمايم و خود را مسئول عواقب آن مي دانم.
3. بدون نظارت مافوق صادقانه کار مي کنم.
4. نسبت به کارم دلسوز هستم و سعي مي نمايم که آن را با کيفيت مطلوب ارائه دهم.
5. کاري را که بر عهده گرفته ام، براي حصول نتيجه و دلگرمي پي گيري مي کنم.
6. در کارم جدي هستم، ارزش آن را حفظ مي کنم و در رفع مشکلات کاري مي کوشم.
7. با مراجعان و متقاضيان با احترام رفتار مي کنم و در رفع مشکلات آنان مي کوشم.
8. در مواقعي که فوريتي پيش آيد و يا مسائل انساني مطرح شود، از خود فداکاري و ايثار نشان مي دهم.
9. در افزايش معلومات شغلي خود مي کوشم.
10. اشتباهات خود را مي پذيرم.
11. در حفظ اسرار شغلي خود کوشش مي کنم.
12. رعايت حال همکاران خود را نموده و به حقوق انها احترام مي گذارم و نسبت به آنها حس همکاري دارم.
13. سعي مي کنم اطلاعات شغلي خودم را به ديگران منتقل کنم.
14. از اتلاف وقت و انجام دادن کارهاي بيهوده خودداري مي کنم.
15. از وسايل کار مواظبت نموده و در مصرف آنها صرفه جويي مي کنم. هوش هيجاني
تراويس .براد بري و جين . گريوز
Emotional Intelligence : by Brad berry & Greaves
ارزيابي واقعي و دقيق مهارتهاي هوش هيجاني به اراده شما براي پاسخ دهي دقيق و صادقانه وابسته است . براي اين کار بايد عميقا فکر کنيد که در وضعيت هاي مختلف چگونه رفتار مي کنيد. توجه کنيد: وضعيت هاي مختلف نه در وضعيت هايي که به خوبي از عهده آن ها بر مي آييد.
الف. ابتدا از طرز تفکر و رفتار خود در وضعيت هاي مختلف، در ذهنتان تصويري واضح و شفاف ايجاد کنيد.
ب. بعد، صادقانه بگويي که هر چند وقت يکبار يا با چه فراواني رفتار ذکر شده در سؤال را انجام مي دهيد.
براي هر يک از عبارات زير، بر اساس تعداد دفعاتي که برايتان پيش مي آيد ئر خانه مربوط به آن علامت ضربدر بزنيد.
هرگز
بندرت
گاهی
معمولا
تقریبا
همیشه
همیشه
1) به توانایی های خود اعتماد دارید.
2) ناتوانایی ها و نارسایی های خود را می پذیرید.
3) هیجان های خود را، هنگامی که پیش می آیند، درک می کنید.
4) تاثیر رفتار خود در دیگران را متوجه می شوید.
5) تاثیر دیگران درحالت هیجانی خود را درک می کنید.
6) خودتان در شرایط سختی که با آن ها روبرو می شوید، نقش دارید.
7) می توان روی شما حساب کرد.
8) با استرس، خوب کنار می آیید.
9) تغییر را زود می پذیرید.
10)دلسردی را بدون ناراحتی تحمل می کنید.
11)قبل از تصمیم گیری، راه حل های مختلف را در نظر می گیرید.
12)سعی می کنید از هر وضعیتی ، چه خوب و چه بد، حداکثر استفاده را ببرید.
13)در برابر میل به حرف زدن یا عمل کردن، هنگامی که باعث بد تر شدن اوضاع می شود، مقاومت می کنید.
14)وقتی ناراحت می شوید، کارهایی را انجام می دهید که بعدا پشیمانی می آورند.
15)وقتی از چیزی ناراحت هستید، دیگران را از خود می رنجانید.
16)انتقاد را می پذیرید.
17)احساسات دیگران را درک می کنید.
18)به سرعت جو حاکم بر اتاق را متوجه می شوید.
19)منظور طرف مقابل را واقعا متوجه می شوید.
20)در بین جمع و در کارهای اجتماعی گوشه نشین و ساکت هستید.
21)در وضعیت های دشوار مستقیما با دیگران رو در رو می شوید.
22)با دیگران به خوبی کنار می آیید.
23)به طور واضح و موثر با دیگران ارتباط برقرار می کنید.
24)به دیگران نشان می دهید که آنچه احساس می کنید برایتان مهم است.
25)به طور موثر تعارض و مشکل را حل می کنید.
26)برای کنترل موثر تعامل ها ، به احساسات طرف مقابل توجه نشان می دهید.
27)برای بهتر کنار آمدن با دیگران، درباره آنها اطلاعات بیشتری به دست می آورید.
28)منظور یا احساس خود را به دیگران توضیح می دهید
يكي از ابزارهاي رايج تحقيق و روشي مستقيم براي كسب داده هاي تحقيق است. پرسشنامه مجموعه اي از سوال ها (گويه ها) است كه پاسخ دهنده با ملاحظه آنها پاسخ لازم را ارائه ميدهد. اين پاسخ، داده مورد نياز پژوهشگر را تشكيل ميدهد. سوال هاي پرسشنامه را نوعي محرك-پاسخ ميتوان محسوب كرد. از طريق سوال هاي پرسشنامه ميتوان دانش، علايق، نگرش و عقايد فرد را مورد ارزيابي قرار داد، به تجربيات قبلي وي پي برده و به آنچه در حال حاضر انجام ميدهد آگاهي يافت. بايد توجه داشت كه در برخي فرهنگ ها با توجه به شرايط اجتماعي، پرسشنامه نمي تواند داده ها را با دقت لازم، همانند، يك مصاحبه عميق، بدست دهد. بنابراين براي بالابردن دقت داده هاي گردآوري شده، توصيه ميشود كه تكميل پرسشنامه همراه با ساير ابزارهاي گردآوري داده ها باشد. در غير اينصورت بايد داده هاي حاصله را با قيد احتياط به كار برد. 1-1- اصول كلي تنظيم پرسشنامه
- سوال هاي پرسشنامه بايد بر اساس هدف ها يا سوال هاي تحقيق تنظيم گردد؛
- پرسشنامه بايد پاسخ دهنده را جذب نموده و سوال هاي آن براي او جالب باشد؛
- پرسشنامه بايد تا حد امكان كوتاه باشد و داده هاي مورد نياز پژوهشگر را فراهم آورد؛
- دستورالعمل تكميل پرسشنامه بايد كوتاه بوده و حاوي كليه اطلاعات مورد نياز پاسخ دهنده، براي كامل كردن پرسشنامه باشد. پرسشنامه بايد همراه دستورالعمل تكميل آن بوده و چگونگي پاسخ دادن به سوال ها را براي پاسخ دهنده تشريح كند. 1-2- اجزاء اصلي پرسشنامه
پرسشنامه بايد شامل اجزاء زير باشد:
الف: نامه همراه يا مقدمه اي براي آماده كردن پاسخ دهنده جهت تكميل پرسشنامه .
ب: دستورالعمل
ج: سوال ها (گويه ها)
در اين جا هر يك از اجزاء يادشده بيان ميشود.
الف: نامه همراه: در اين قسمت هدف از گردآوري داده ها به وسيله پرسشنامه و ضرورت همكاري پاسخ دهنده در عرضه داده هاي مورد نياز بيان ميشود. به منظور بيان هدف هاي يادشده ميتوان شيوه زير را به كار گرفت. ابتدا هدف كلي پژوهش بيان شده و پاسخ دهنده با گزاره هاي خاص تحقيق آشنا ميشود. پس از آن به نقش پرسشنامه در فراهم آوردن داده هاي مورد نياز پژوهشگر اشاره ميشود. پژوهشگر بايد سعي كند تا پاسخ دهنده نسبت به همكاري در تكميل پرسشنامه برانگيخته شود. براي اين منظور بايد بر با ارزش بودن داده هاي حاصل از پرسشنامه تاكيد شود و پاسخ دهنده نسبت به ضرورت و اهميت تحقيق آگاه گردد تا با دقت بيشتري پاسخ سوال ها را عرضه كند. علاوه بر آن در اين قسمت محقق بايد به اين نكته اشاره كند كه داده هاي حاصل از پرسشنامه محرمانه بوده و بجز استفاده آماري، به منظور ديگري مورد استفاده قرار نخواهد گرفت.
ب: دستورالعمل: در اين قسمت محقق سعي ميكند پاسخ دهنده را با چگونگي پاسخ دادن به سوال هاي پرسشنامه آشنا كند. در دستورالعمل تكميل پرسشنامه رعايت نكات زير ضروري است.
1- هر نوع سوال پرسشنامه و چگونگي پاسخ دادن به آن تشريح شود.
2- تاكيد بر رعايت دقت نسبت به پاسخ دادن به سوال ها.
3- بايد بر اين نكته تاكيد شود كه پرسشنامه تا تاريخ معين تكميل شده و به آدرس مربوط يا به پرسشگر تحويل داده شود. بايد به خاطر داشت كه دستورالعمل تكميل پرسشنامه بايد كوتاه و به آساني قابل فهم باشد. دستورالعمل هاي پيچيده باعث سردرگمي پاسخ دهنده شده و بر ماهيت پاسخ ها اثر مي گذارد.
ج: انواع سوال هاي پرسشنامه : اولين قدم در تعيين نوع سوال هاي پرسشنامه مشخص كردن متغيرهاي پژوهش است. پس از آن محقق ميتواند در مورد نوع سوال هايي كه ميتواند متغيرها را اندازه گيري كند تصميم بگيرد.
به طور كلي سوال هاي پرسشنامه به دو صورت ارائه ميشود:
1- سوال هاي بسته- پاسخ
2- سوال هاي باز- پاسخ
سوال هاي بسته- پاسخ: سوال هاي بسته- پاسخ مجموعه اي از گزينه ها را ارائه ميدهد تا پاسخ دهنده از ميان آن ها يكي را انتخاب كند. پاسخ دهنده اين نوع سوال ها را به سرعت درك كرده و به سهولت به آن پاسخ ميدهد. علاوه بر آن در استخراج داده ها، ميتوان به سهولت آن ها را مقوله بندي و تجريه تحليل كرد.
پرسشنامه هاي بسته—پاسخ به حالت هاي متفاوتي ارائه ميشود. اين حالت ها به قرار زير است:
حالت چند جوابي: در اين نوع سوال، پاسخ دهنده يكي از گزينه هاي ارائه شده را انتخاب كرده و علامت گذاري ميكند. مثال:
شغلي را كه من ترجيح مي دهم
1- شغلي است كه در آن به توانايي پيشرفت خود اطمينان دارم.
2- شغلي است كه هميشه مجبور به محدود كردن توانايي هايم هستم.
3- شغلي است كه درآمد بسيار داشته باشد.
حالت چند درجه اي: در اين نوع سوال پاسخ دهنده موضع خود را در مورد موضوعي بر روي يك طيف با انتخابي كه به بهترين وجه نمايانگر باورها، عقايد يا نگرش او درباره آن گويه باشد، مشخص ميكند. در مثال هاي زير نمونه هايي از اين حالت داده شده است.
نقش علوم در زندگي انسان انكار ناپذير است.
كاملا موافق موافق بي طرف مخالف كاملا مخالف
انضباط در زندگي فردي
حياتي است خيلي مهم است مهم است نسبتا مهم است اهميتي ندارد
تا چه اندازه معلم شما سازمان يافته است؟
هميشه اغلب اوقات بعضي اوقات به ندرت هرگز
حالت تعيين اولويت نسبت به موارد ارائه شده: در اين حالت يك سري گويه ارائه شده و از پاسخ دهنده خواسته ميشود تا ترتيب اهميت آن ها را مشخص كند. براي مثال به منظور پي بردن به نظرات معلمان مدارس ابتدايي درباهر مشكلات مدرسه ميتوان سوال زير را همراه با گزينه هاي مربوط به آن به شرح ذيل مطرح كرد:
سوال: به نظر شما مهمترين سه مشكل اين مدرسه به ترتيب اولويت چه مي باشد؟ لطفا براي پاسخ دادن به اين سوال با قرار دادن 1 ، 2 ، 3 ، 4 در مقابل هر يك از گزينه ها نظر خود را مشخص كنيد:
فضاي آموزشي
مديريت مدرسه
ناهماهنگي توانايي دانش آموزان
عدم آمادگي معلمان براي اجراي برنامه درسي
سوال هاي باز- پاسخ: سوال هايي هستند كه در آن ها پاسخ دهنده ميتواند پاسخ را به اختيار خود بيان كند. اين پاسخ ها ميتواند از چند كلمه تا چند جمله باشد. از اين نوع سوال ها براي بررسي و مطالعه عقايد در يك زمينه خاص استفاده ميشود. بايد يادآوري كرد كه تجزيه و تحليل داده هاي حاصل از اين نوع سوال ها مشكل بوده و نيازمند يك سيستم كدگذاري ويژه ميباشد.
مثال: احساساتي را كه در حال حاضر نسبت به مادر خود داريد شرح دهيد.
نكات ضروري در تدوين سوال ها: پس از انتخاب نوع سوال هاي پرسشنامه ، محقق بايد به تدوين سوال هاي پرسشنامه بپردازد. در تدوين سوال ها توجه به نكات زير ضروري است:
1- از سوال هاي نامفهوم و مبهم پرهيز شود.
2- از سوال هايي كه پاسخ دهنده را به پاسخ خاصي هدايت ميكند بايد اجتناب كرد.
3- از سوال هاي پيچيده پرهيز شود.
4- از سوال هاي دو وجهي كه شامل دو سوال در يك پرسش است اجتناب شود.
5- تا جايي كه امكان دارد از ارائه سوال هاي منفي خود داري شود.
6- از بيان سوال هاي مستقيم كه موجب تحريك حساسيت آزمودني شده و يا در وي ايجاد مقاومت ميكند پرهيز شود.
7- از تنظيم سوال هايي كه آزمودني پاسخ آن ها را در دسترس ندارد خود داري شود. 1-3- ترتيب ارائه سوال ها
در ارائه سوال ها بايد به اين دو اصل مهم توجه كرد:
1- سوال هاي اوليه بايد به حدي جالب باشد كه پاسخ دهنده را به پاسخ دادن ترغيب كند؛
2- سوال ها از ساده ترين به پيچيده ترين عرضه شود؛
سوال هايي كه ممكن است آزمودني در پاسخ دادن به آن ها اكراه داشته باشد در آخر پرسشنامه قرار داده شود. 1-4- اجراي مقدماتي پرسشنامه
پس از تدوين و تنظيم پرسشنامه لازم است يك بررسي مقدماتي بر روي آن انجام گيرد. هدف اين بررسي برطرف نمودن اشكالات احتمالي ميباشد و قطعا از مشكلاتي آتي نيز جلوگيري خواهد نمود. هر گونه اصلاح سوال هاي پرسشنامه به نتيجه حاصله از اين بررسي مقدماتي بستگي خواهد داشت. بررسي مقدماتي را بايد در ميان افرادي كه جامعه آماري تحقيق را تشكيل ميدهند انجام داد. بهتر است در پايان پرسشنامه از پاسخ دهنده خواسته شود تا نظر خود را درباره روشن بودن و يا ابهام برخي از سوال ها عرضه دارند. اگر كليه پاسخ دهندگان به سوال مخصوصي پاسخ نداده باشند، در آن سوال بايد تجديد نظر كرد. اگر پاسخ دهنده ما از پاسخ دادن به برخي سوال ها امتناع ورزند بايد اين گونه سوال ها مورد بازبيني قرار گيرد. نكات عمده در تدوين پرسشنامه
حال به راهنماي تدوين پرسشنامه توجه نماييد:
الف: تصميم گيري درباره محتواي سوال ها:
1- آيا بيان سوال ضروري است؟ تا چه اندازه اين سوال مفيد است؟
2- چند سوال براي اين موضوع لازم است؟
3- آيا پاسخ دهنده اطلاعات لازم را براي پاسخ دادن دارد؟
4- آيا سوال بايد عيني تر، ويژه تر و مرتبط تر با تجربيات فردي پاسخ دهنده باشد؟
5- آيا محتواي سوال به اندازه كافي كلي و به دور از سفسطه و جزئي گويي است؟
6- آيا پاسخ ها بيان كننده يك نظرگاه كلي است يا يك ديدگاه كاملا ويژه را نمايان مي كند؟
7- آيا محتواي سوال جهت دار است، بدون اين كه با سوال هاي ديگري اين جهت خنثي يا تعديل شود؟
8- آيا پاسخ دهنده داده هاي مورد نياز را عرضه خواهد كرد؟
ب: تصميم گيري درباره صورت بندي سوال ها
1- آيا سوال قابل فهم است؟ آيا جمله بندي مشكل و غير واضح است؟
2- آيا سوال به اندازه كافي پاسخ هاي متفاوت در اين زمينه فراهم مي آورد؟
3- آيا به علت عدم بيان پيش فرض ها يا پيامدهاي مورد نظر پژوهشگر سوال گمراه كننده است؟
4- آيا جمله بندي سوال جهت دار است؟ آيا سوال داراي بار عاطفي است و يا پاسخ خاصي را القا مي كند؟
5- آيا جمله بندي سوال اعتراض پاسخ دهنده را بر خواهد انگيخت؟
6- آيا جمله بندي سوال چنان است كه پاسخ دهنده را مستقيما مورد خطاب قرار داده تا نتايج بهتري بدست دهد؟
7- آيا سوال ها بهتر است به صورت مستقيم و يا غير مستقيم بيان شوند؟
ج: تصميم گيري درباره شكل پاسخ ها
1- بهترين شكل پرسيدن سوال به چه صورت ميتواند باشد؟
2- اگر از سوال هايي استفاده ميشود كه پاسخ دهنده با علامت گذاري پاسخ خود را مشخص مي كند، كدام يك از موارد زير مناسب تر است: چند گزينه اي يا مقياس چند درجه اي، يا جواب هاي دوگزينه اي؟
3- اگر از سياهه (چك ليست) سوال ها استفاده ميشود آيا شامل تمام پاسخ هاي ممكن بوده و به ترتيب درست ارائه شده است؟ آيا طول سياهه سوال ها منطقي مي باشد؟ آيا جمله بندي سوال ها بي طرف و متعادل است؟
4- آيا نوع پاسخ، آسان، مشخص، هماهنگ و مناسب براي هدف است؟
د: تصميم گيري درباره ترتيب قرار گرفتن سوال در پرسشنامه
1- آيا ممكن است كه پاسخ به سوال تحت تاثير محتواي سوال هاي قبلي قرار گيرد؟
2- آيا ترتيب سوال ها داراي يك روال طبيعي است؟ آيا سوال ها داراي نظم منطقي و ترتيب روان شناختي است؟
3- آيا ترتيب سوال چنان پرسشنامه شخصيتي برن رويتر نمونه پرسشنامه هاي استاندارد:
پرسشنامه شخصيتي برن رويتر
سوالاتي که خواهيد ديد ، براي بررسي علائق و نگرش هاي شما طرح شده است . اين سوالات از نوع سوال هاي هوشي نيست . بنابراين ؛ پاسخ درست يا غلط وجود نخواهد داشت
پس از هر سوال کلمات "بلي" ، "خير" يا علامت سوال "؟" خواهيد ديد . اگر به طور مطلق نمي توانيد ، پاسخ "بلي" يا "خير" بدهيد ، در آن صورت علامت سوال"؟" را انتخاب کنيد .
1- آيا از اين که نمي توانيد با مقررات اجتماعي سازگار شويد ، رنج مي بريد؟ بلي خير ؟
2- آيا گاه و بي گاه خيالبافي مي کنيد ؟ بلي خير ؟
3- آيا عادت داريد ، به جاي کمک گرفتن از ديگران ، کارهايتان را خودتان انجام دهيد ؟ بلي خير ؟
4- ايا اتفاق افتاده است که مسيرتان را عوض کنيد تا با فردي روبرو نشويد؟ بلي خير ؟
5- آيا مي توانيد انتقادهاي ديگران را بدون ناراحتي تحمل کنيد؟ بلي خير ؟
6- آيا گاه و بيگاه به گدا پول مي دهيد ؟ بلي خير ؟
7- آيا دوست داريد در جمع کساني باشيد که جوانتر از شما هستند ؟ بلي خير ؟
8- آيا معمولا خود را بدبخت احساس مي کنيد ؟ بلي خير ؟
9- آيا در محيط هاي ناشناخته ، اگر راهتان را گم کنيد ، خيلي ناراحت مي شويد ؟ بلي خير ؟
10- اگر ديگران با عقيده شما مخالفت کنند ، فورا دلسرد مي شويد ؟ بلي خير ؟
11- آيا سعي مي کنيد عقيده خود را دنبال کنيد ، اگر چه احتياج به مبارزه باشد ؟ بلي خير ؟
12- آيا معمولا سرخ و سفيد مي شويد ؟ بلي خير ؟
13- آيا به ورزش بيشتر از مسائل علمي علاقه داريد ؟ بلي خير ؟
14- آيا خودتان را يک فرد عصبي مي دانيد ؟ بلي خير ؟
15- آيا وقتي در صف ايستاده ايد و منتظر نوبت هستيد ، اگر کسي بدون رعايت نوبت در جلوي شما بايستد ، اعتراض مي کنيد ؟ بلي خير ؟
16- آيا تا به حال سعي کرده ايد به زور وارد جايي بشويد يا به حيله متوسل شويد ؟ بلي خير ؟
17- آيا به طور کلي در مقابل تعريف و سرزنش حساسيت داريد ؟ بلي خير ؟
18- آيا نسبت به بعضي مسائل حساسيت داريد ؟ بلي خير ؟
19- آيا وقتي چيزي مي خريد چانه مي زنيد ؟ بلي خير ؟
20- آيا در مقابل مقامات علمي و اداري خونسردي خود را حفظ مي کنيد ؟ بلي خير ؟
21- آيا گاه و بيگاه ، به علت فکر و خيال ، نمي توانيد بخوابيد؟ بلي خير ؟
22- آيا در اتخاذ تصميم کند هستيد ؟ بلي خير ؟
23- آيا فکر مي کنيد يک کار خوب و شخصي مي تواند دوري يک دوست را از يادتان ببرد؟ بلي خير ؟
24- آيا از کمرويي رنج مي بريد ؟ بلي خير ؟
25- آيا تمايل داريد علت اعمال ديگران را تحليل کنيد ؟ بلي خير ؟
26- آيا اغلب آماده عصباني شدن هستيد ؟ بلي خير ؟
27- آيا اغلب سليقه تان عوض مي شود ؟ بلي خير ؟
28- آيا خيلي پرحرف هستيد ؟ بلي خير ؟
29- آيا گاه و بيگاه حرف سخنران را قطع مي کنيد يا او را مورد بازخواست قرار مي دهيد؟ بلي خير ؟
30- اگر بخواهيد چيزخريداري شده را دوباره به فروشنده برگردانيد ناراحت مي شويد ؟ بلي خير ؟
31- آيا وقتي تنها هستيد ، نسبت به زماني که در اجتماع هستيد ، مسائل خيلي خنده دارتر يا خيلي جدي تر به نظرتان مي رسد ؟ بلي خير ؟
32- آيا ترجيح مي دهيد ، به جاي تنها سفر کردن ، با کسي مسافرت کنيد که تمام تشريفات را بر عهده مي گيرد ؟ بلي خير ؟
33- آيا دوست داريد ، به جاي انجام دادن کارهاي مافوق مورد احترام ، کارهاي خود را انجام دهيد ؟ بلي خير ؟
34- آيا نظ خود را با نوشتن بهتر از گفتن شرح مي دهيد ؟ بلي خير ؟
35- آيا کاري را که مجبور خواهيد شد چند سال متوالي به تنهايي انجام دهيد ، رد خواهيد کرد، (مثلا جنگلباني) ؟ بلي خير ؟
36- آيا اتفاق افتاده است که براي مساله اي پول از ديگران درخواست کنيد ؟ بلي خير ؟
37- آيا معمولا سعي مي کنيد از افراد با قدرت دوري کنيد ؟ بلي خير ؟
38- آيا فکر مي کنيد مصاحبت با مردم بهتر از مطالعه کردن،افکار شما را روشن مي کند؟ بلي خير ؟
39- اگر يک کار توهين آميز براي شما پيش بيايد خيلي ناراحت مي شويد ؟ بلي خير ؟
40- آيا تا به حال با اراده خود اقدام به تشکيل گروه ها يا دسته ها کرده ايد ؟ بلي خير ؟
41- اگر شاهد حادثه اي باشيد ، براي کمک کردن عجله مي کنيد ؟ بلي خير ؟
42- آيا گاه و بيگاه بدون علت مي ترسيد ؟ بلي خير ؟
43- آيا دوست داريد مسووليت ها را به تنهايي بر عهده بگيريد ؟ بلي خير ؟
44- آيا براي شما کتاب بهتر از دوست سرگرم کننده است ؟ بلي خير ؟
45- آيا تا به حال سرگيجه گرفته ايد ؟ بلي خير ؟
46- آيا شوخي هاي توهين آميز شمارا ناراحت مي کند، ولو اين که از حقيقت آن ها اطلاع داشته باشيد ؟ بلي خير ؟
47- آيا وقتي خبر ناگواري مي شنويد احتياج داريد کسي پيش شما باشد ؟ بلي خير ؟
48- اگر ديگران ، به هنگام کار ، شما را تماشا کنند ناراحت مي شويد ، ولو اين که کار خود را خوب انجام دهيد ؟ بلي خير ؟
49- آيا معمولا احساس تنهايي مي کنيد ؟ بلي خير ؟
50- آيا سعي مي کنيد از مشاجره دوري کنيد ؟ بلي خير ؟
51- ايا زود رنج هستيد ؟ بلي خير ؟
52- آيا در انجام نقشه هاي خود سعي مي کنيد ، به جاي کمک گرفتن از ديگران ، خودتان کار کنيد ؟ بلي خير ؟
53- آيا احساس مي کنيد که اگر ديگران را در شاديهايتان سهيم کنيد بيشتر لذت خواهيد برد ؟ بلي خير ؟
54- آيا وقتي با مردم هستيد ، معمولا احساس تنهايي مي کنيد ؟ بلي خير ؟
55- آيا وقتي چيزي از مردم مي گيريد ، در نگهداري آن دقت مي کنيد ؟ بلي خير ؟
56- آيا از گفتن مطلبي که ديگران را ناراحت کند خودداري مي کنيد ؟ بلي خير ؟
57- آيا به آساني گريه مي کنيد ؟ بلي خير ؟
58- اگر در رستوران غذاي خوبي به شما ندهند اعتراض مي کنيد ؟ بلي خير ؟
59- ايا در مقابل جمع به سختي حرف مي زنيد ؟ بلي خير ؟
60- آيا اتفاق مي افتد که نامه اي را قبل از پست کردن ، عوض کنيد ؟ بلي خير ؟
61- آيا دوست داريد شبها تنها باشيد ؟ بلي خير ؟
62- آيا به سادگي دوستان تازه اي پيدا مي کنيد ؟ بلي خير ؟
63- اگر در رستوران غذا بخوريد ، دوست داريد فرد ديگري غذاي شما را سفارش بدهد ؟ بلي خير ؟
64- آيا در امانت گرفتن چيزي از کسي که او را خوب مي شناسيد، ترديد مي کنيد ؟ بلي خير ؟
65- اگر اشتباها به کسي سلام کنيد ناراحت مي شويد ؟ بلي خير ؟
66- آيا به سختي مي توانيد از چنگ يک فروشنده خلاص شويد ؟ بلي خير ؟
67- آيا گاه و بيگاه از شما مشورت مي خواهند ؟ بلي خير ؟
68- آيا در دنبال کردن هدفي که به آن معتقديد معمولا احساسات ديگران را نديده مي گيريد ؟ بلي خير ؟
69- آيا مي توانيد قبل از دير شدن تصميم بگيريد ؟ بلي خير ؟
70- آيا وقتي مريض هستيد دوست داريد مورد توجه دوستان قرار بگيريد ؟ بلي خير ؟
71- آيا معمولا خُلق خود را عوض مي کنيد ؟ بلي خير ؟
72- آيا معمولا در اين فکر هستيد که کمتر از ديگران نباشيد ؟ بلي خير ؟
73- آيا افکار پوچ معمولا فکر شما را مشغول مي کند ؟ بلي خير ؟
74- اگر کاري به کسي بسپاريد و به موقع انجام ندهد او را سرزنش مي کنيد ؟ بلي خير ؟
75- آيا در مبارزه يا رقابت با حريفي که خيلي قويتر از شماست مي توانيد از حداکثر توانايي خود بهره بگيريد ؟ بلي خير ؟
76- آيا تا به حال براي چند نفر سخنراني کرده ايد يا آن ها را سرگرم نموده ايد ؟ بلي خير ؟
77- آيا پيش مي آيد که از شما سوء استفاده شود ؟ بلي خير ؟
78- ايا وقتي غمگين هستيد کسي را پيدا مي کنيد که غم شما را از بين ببرد ؟ بلي خير ؟
79- آيا وقتي مطلبي را به تنهايي مطالعه مي کنيد بهتر از موقعي که با ديگران درباره آن بحث مي کنيد مي فهميد؟ بلي خير ؟
80- آيا به خودتان اطمينان داريد ؟ بلي خير ؟
81- آيا به خاطر کاري که انجام مي دهيد ، دوست داريد از شما تعريف کنند؟ بلي خير ؟
82- آيا حاضر مي شويد شانس خود را در معامله اي که عاقبت آن معلوم نيست امتحان کنيد ؟ بلي خير ؟
83- آيا خواسته هاي شما گاه و بيگاه بايد ، بر اثر تماس با افراد موفق ، تحريک شود؟ بلي خير ؟
84- آيا معمولا از مشورت کردن دوري مي کنيد؟ بلي خير ؟
85- آيا رعايت آداب و رسوم اجتماعي را يکي از جنبه هاي اصلي زندگي مي دانيد؟ بلي خير ؟
86- اگر روزي با دوستان خود دورهم باشيد، اجازه مي دهيد که فرد ديگري نوع سرگرمي ها را تعيين کند؟ بلي خير ؟
87- آيا در ميهماني ها يا در مجالس ، دوست داريد افراد شما را معرفي کنند؟ بلي خير ؟
88- اگر به يک جلسه ديرتر از موقع برسيد، دوست داريد، به جاي اين که در رديف جلو بنشينيد در عقب سرپا بايستيد؟ بلي خير ؟
89- آيا بيش از اتخاذ يک تصميم مهم ، دوست داريد نظر افراد زيادي را بدانيد ؟ بلي خير ؟
90- آيا براي کسي که شما را قدرتمند احساس مي کند سعي مي کنيد خود را قدرتمند نشان دهيد؟ بلي خير ؟
91- آيا گاهي آن قدر گيج مي شويد که نمي دانيد چکار مي کنيد ؟ بلي خير ؟
92- آيا اتفاق مي افتد که ، درباره مساله خاصي با فرد مسني که براي او احترام مي گذاري، مشاجره کنيد؟ بلي خير ؟
93- آيا به دشواري مي توانيد خودتان تصميم بگيريد؟ بلي خير ؟
94- آيا گاهي ابتکار تحرک دادن به جلسه اي را که خيلي بي روح است به دست مي گيريد؟ بلي خير ؟
95- آيا سعي مي کنيد باکسي که خبرهاي دروغ درباره شما شايع مي کند، تفاهم ايجاد کنيد؟ بلي خير ؟
96- آيا در ميهماني ها يا در مجالس ، در ملاقات با اشخاص مهم ترديد مي کنيد ؟ بلي خير ؟
97- آيا تماس با هم فکران خود ، محرک خوبي براي شماست؟ بلي خير ؟
98- ايا تماشاي تئاتر را به تماشاي رقص ترجيح مي دهيد؟ بلي خير ؟
99- آيا ميل داريد در نظرهاي سياسي ، مذهبي و اجتماعي خود قاطع باشيد ؟ بلي خير ؟
100- آيا ترجيح مي دهيد در لحظه هاي هيجان انگيز تنها باشيد ؟ بلي خير ؟
101- آيا معمولا ترجيح مي دهيد که با ديگران باشيد ؟ بلي خير ؟
102- آيا وقتي شما را تعريف مي کنند بهتر کار مي کنيد ؟ بلي خير ؟
103- آيا به دشواري با افراد ناشناس وارد صحبت مي شويد؟ بلي خير ؟
104- آيا ، بدون علت ، از شادي به غم روي مي آوريد؟ بلي خير ؟
105- آيا از چيزي که به خود شما تعلق دارد، بهتر مواظبت مي کنيد؟ بلي خير ؟
106- آيا نگران بدبختي هاي خود هستيد؟ بلي خير ؟
107- آيا معمولا سعي مي کنيد که احساسات خود را مخفي نگهداريد؟ بلي خير ؟
108- آيا مي توانيد مدت زيادي ، بدون خستگي و تشويق ، به انجام دادن کاري ادامه دهيد؟ بلي خير ؟
109- آيا از خواندن يک کتاب همان قدر لذت مي بريد که درباره آن با ديگران بحث کنيد ؟ بلي خير ؟
110- آيا عادت داريد با غم و اندوه به تنهايي و بدون کمک ديگران روبه رو شويد ؟ بلي خير ؟
111- آيا در پنج سال گذشته رسما سرپرستي يک گروه را بر عهده گرفته ايد؟ (نماينده، کاپيتان، مدير)؟ بلي خير ؟
112- آيا دوست داريد تصميمات فوري را به تنهايي اتخاذ کنيد؟ بلي خير ؟
113- آيا در گردش علمي ، وقتي هيچ کس مسير را بلد نيست، اجازه مي دهيد که فرد ديگري مسووليت هاي گروه را بر عهده بگيرد؟ بلي خير ؟
114- آيا وقتي از کوچه عبور مي کنيد خيال مي کنيد مردم به شما نگاه مي کنند؟ بلي خير ؟
115- آيا اغلب بيش از حد به هيجان مي آييد ؟ بلي خير ؟
116- آيا فردي هستيد که به انتقاد کردن از ديگران شهرت داريد ؟ بلي خير ؟
117- آيا معمولا سعي مي کنيد مسووليت هاي تازه اي بر عهده بگيريد؟ بلي خير ؟
118- آيا در ميهماني هاي تشريفاتي سعي مي کنيد در حاشيه قرار بگيريد؟ بلي خير ؟
119- اگر به شما بگويند که چگونه کارتان را انجام دهيد خيلي بدتان مي آيد ؟ بلي خير ؟
120- آيا ازدواج را يک امر اساسي در خوشبختي فعلي و اينده خود مي دانيد؟ بلي خير ؟
121- آيا دوست داريد بيشتر با دوستانتان باشيد ؟ بلي خير ؟
122- اگر افراد دور و بر شما آدم هاي بدي باشند، بازهم خوشبين باقي مي مانيد؟ بلي خير ؟
123- آيا انضباط موجب ناراحتي شما مي شود؟ بلي خير ؟
124- ايا در نظر ديگران شما نسبت به جنس مخالف بي تفاوت هستيد؟ بلي خير ؟
125- آيا اطمينان داريد بتوانيد حرفي بزنيد و بين افراد يک گروه بحث ايجاد کنيد ؟ بلي خير ؟ پرسشنامه اندازه گيري نگرش کارکنان به سازمان
در زیر تعدادی گویه درباره سازمان شما مطرح شده است ، هرکدام را که موافق هستید با علامت * مشخص کنید .
گویه ها
1- به نظر من این سازمان بهتر از سازمان های دیگر به کارکنان خود می رسد .
2- اگر مجبور می شدم کار را از اول شروع کنم ، باز هم برای این سازمان کار می کردم .
3- در این سازمان پارتی بازی وجود ندارد .
4- در این سازمان ، به شرط آن که خودمان بخواهیم ، راه نرقی وجود ندارد .
5- به پزشک سازمان به اندازه پزشک خانوادگی خود اطمینان دارم .
6- این سازمان وقتی می گوید که می خواهد نظر کارکنان را در نظر بگیرد ، واقعا راست می گوید .
7- نظام دستمزدهای این سازمان طوری است که کارگران و کارکنان وظیفه شناس را تشویق می کند.
8- در مجموع این سازمان با ما همان طور رفتار می کند که ما برای آن کار می کنیم .
9- مقررات این سازمان طوری است که حتی باید به خاطر یک خراش کوچک به پزشک مراجعه کرد .
10- پیش بینی ها هر چه باشد ، مطمئن هستم حوادثی اتفاق خواهد افتاد .
11- کارگران ، بیشتر از آن چه سازمان به آن ها می رید ، خود را وقف سازمان نمی کنند .
12- سازمان ، به کارهای خیریه بیشتر علاقه نشان می دهد .
13- رعایت مقررات ، به نحو خطرناک گسترش می یابد .
14- در این سازمان ، فکر نمی کنم که با متقاضیان شغل مودبانه رفتار شود .
15- بسیاری از توصیه های جالب، از جانب روسا نادیده گرفته می شود .
16- رئیس من ، همه پست ها را به دوستان خود می دهد .
17- سازمان به جای این که افراد شاغل را ارتقا دهد ، برای تصدی مشاغل بالا از خارج استخدام می کند .
18- در این سازمان ، برای پیشرفت ، باید با افراد خاصی رابطه برقرار کرد .
19- در بلند مدت ، این سازمان بر کارکنان سوار می شود .
20- در این سازمان ، دستمزد به نحو وحشتناکی پایین است .
21- در این سازمان، هر فرد درستکاری شکست می خورد . پرسشنامه فرسودگي شغلي مزلاچ
براي اين پرسشنامه دو نوع مقياس قابل استفاده است .
الف : مقياس فراواني : هرگز (صفر) ؛ چندبار در سال (1) ؛ يک بار در ماه (2) ؛ چند بار در ماه (3) ؛ يک بار در هفته (4) ؛ چند بار در هفته (5) ؛ و هر روز (6)
ب: مقياس شدت : هرگز (صفر) ؛ خيلي کم (1) ؛ کم (2) ؛ متوسط (3) ؛ متوسط بالا (4) ؛ زياد (5) ؛ و خيلي زياد (6)
1- احساس مي کنم کارم به لحاظ رواني توان و نيروي مرا گرفته است .
2- در پايان يک روز کاري احساس مي کنم مورد سوء استفاده قرار گرفته ام .
3- صبح روزي که بايد سرکار بروم از تصور رفتن به سر کار احساس خستگي مي کنم.
4- به آساني مي توانم احساسات دانشجويان ( دانش آموزان) را درک کنم.
5- احساس مي کنم با برخي از دانشجويان (دانش آموزان) به صورت اشيايي بدون شخصيت انساني برخورد مي کنم.
6- کار با دانشجويان (دانش آموزان) براي تمام روز واقعا برايم سخت و طاقت فرساست .
7- احساس مي کنم به راحتي مي توانم با مشکلات دانشجويان (دانش آموزان) به راحتي کنار بيايم.
8- احساس مي کنم کارم به لحاظ رواني توان و نيروي مرا گرفته است .
9- احساس مي کنم از طريق شغلم بر زندگي دانشجويان ( دانش آموزان) تاثير مثبت مي گذارم.
10- از زماني که اين شغل را انتخاب کرده ام نسبت به ديگران بي تفاوت شده ام .
11- از اين نگرانم که اين شغل مرا نسبت به مردم سنگدل کند.
12- احساس مي کنم سرشار از نيرو و انرژي هستم.
13- شغلم باعث شده که احساس بيهودگي کنم .
14- احساس مي کنم کار را به سختي انجام مي دهم.
15- واقعا برايم مهم نيست بر سر بعضي از دانشجويان (دانش آموزان) چه مي آيد.
16- سرو کار داشتن با دانشجويان ( دانش آموزان) سخت است و مرا تحت فشار رواني قرار مي دهد.
17- به آساني مي توانم محيط آرامي براي دانشجويان ( دانش آموزان) فراهم کنم .
18- پس از کار با دانشجويان (دانش آموزان) احساس نشاط و شادماني مي کنم.
19- شغلم دست آوردهاي مهم و با ارزشي برايم داشته است .
20- احساس مي کنم به آخر خط رسيده ام.
21- در حيطه شغلي خود با مشکلات عاطفي و رواني بسيار با متانت برخورد مي کنم .
22- احساس مي کنم دانشجويان (دانش آموزان) براي برخي از مشکلات مرا مقصر مي دانند. پرسشنامه سبک رهبري سالزمن (SALZMAN)
عبارات زير، جنبه هاي مختلف رفتار رهبر را نشان مي دهد. در زير گزينه اي را که بيانگررفتار شما به عنوان يک رهبر است، انتخاب نماييد.
1= هرگز ... 2= به ندرت ...3= گاهي اوقات ... 4= غالبا ... 5= هميشه
1. من به عنوان سخنگوي گروه عمل مي کنم..
2. من کارکنان را به اضافه کاري تشويق مي کنم.
3. من به افراد تحت نظارت خود آزادي عمل در انجام دادن کار مي دهم.
4. من افراد را تشويق مي کنم تا از رويه هاي ثابت و واحدي استفاده کنند.
5. من به افراد تحت نظارتم، اجازه مي دهم که در حل مساله ، از قضاوت فردي خود استفاده کنند.
6. من به افراد تحت نظارتم تاکيد مي کنم که از گروه هاي رقيب پيشي بگيرند.
7. من به عنوان نماينده گروه صحبت مي کنم.
8. من کارکنان را به تلاش بيشتر ترغيب مي کنم.
9. من تلاش مي کنم افکار و انديشه هاي خود را در گروه مطرح نمايم.
10. من به افراد تحت نظارتم آزادي مي دهم تا کارشان را به گونه اي که فکر مي کنند، بهتر است؛ انجام دهند.
11. من براي ارتقا يافتن در سازمان، به سختي کار مي کنم.
12. من ابهامات و به تعويق افتادن کارها و نامشخص بودن وضعيت را تحمل مي کنم.
13. اگر در محل کار ما ميهماني نيز حضور داشته باشد، با اين حال من براي اعضاي گروه گروه صحبت مي کنم و نظراتم را ابراز مي دارم.
14. من کارها را يک گام سريعتر انجام مي دهم.
15. من افراد را در چرخش شغلي آزاد مي گذارم و اجازه مي دهم آنها در مشاغل مختلف گردش کنند.
16. وقتي در گروه تنش ايجاد مي شود، آن را فرو مي نشانم.
17. وقتي اطلاعات به صورت تفصيلي و جزيي است، من در جزئيات گرفتار مي شوم و سر در گم مي شوم.
18. در جلسات و ملاقات هايي که در خارج از سازمان دارم، گروه را معرفي مي کنم.
19. من از دادن آزادي عمل به اعضا اکراه دارم.
20. من خودم تصميم مي گيرم که چه چيزي بايد انجام شود و چگونه بايد انجام گيرد.
21. من براي افزايش توليد و خدمت ، افراد را تحت فشار قرار مي دهم.
22. من به افراد تفويض اختيار مي نمايم.
23. کارها معمولا همان طور که پيش بيني کرده ان، انجام مي گيرند.
24. به افرادگروه اجازه مي دهم که از ابتکار فردي در کار، استفاده کنند.
25. انجام دادن وظايف خاصي را به اعضاي گروه محول مي کنم.
26. من براي ايجاد تغييرات تمايل دارم.
27. از اعضاي گروه مي خواهم که سخت تر کار کنند.
28. من اعتماد و اطمينان دارم که افراد تحت نظارتم به درستي قضاوت مي کنند.
29. من برنامه کاري را که مي بايستي انجام شود، برنامه ريزي مي کنم.
30. من از تشريح کردن اقداماتم امتناع مي ورزم.
31. افراد را توجيه مي کنم که افکار و انديشه هايم به صلاح آنهاست.
32. به افراد گروه براي تعيين سرعت و مراحل کار مربوط به خودشان، آزادي عمل مي دهم.
33. اصرار دارم که افراد گروه رکوردهاي قبلي خود را بشکنند.
34. من بدون مشورت با گروه عمل مي کنم.
35. از اعضاي گروه مي خواهم که استانداردهاي قانوني و مقررات را رعايت کنند. پرسشنامه جو سازماني نوآورانه
اين پرسشنامه شامل 24 جمله توصيفي در مورد سازمان شما است. لطفا توجه به مقياس زير، نظر خود را اعلام نماييد.
1= کاملا مخالف ... 2= مخالف ...3= متوسط ... 4= موافق ... 5= کاملا موافق
1. در اين سازمان خلاقيت تشويق مي شود.
2. توانايي کارکنان در انجام دادن کارها به شکل خلاقانه از سوي مديران مورد توجه قرار مي گيرد.
3. در اين سازمان به کارکنان اجازه مي دهند تا مشکلات مشابه و يکساني را به روش هاي متفاوت حل و فصل نمايند.
4. وظيفه اصلي کارکنان اين سازمان اين است که از دستورها و فرامين رده هاي بالاي سازمان تبعيت کنند.
5. در اين سازمان اگر يکي از کارکنان بخواهد متفاوت از ديگران عمل کند با مشکل مواجه مي شود.
6. اين سازمان را مي توان به عنوان سازماني انعطاف پذير و هماهنگ با تغييرات روز توصيف کرد.
7. در اين سازمان فردي نمي تواند بدون برانگيختن خشم ديگران کارهايي را انجام دهد که با اطرافيانش تفاوت زيادي داشته باشد.
8. بهترين روش براي پيشرفت در اين سازمان فکر کردن و عمل کردن مطابق با انتظارات و خواست هاي سازمان است.
9. در اين سازمان از کارکنان انتظار مي رود که با مشکلات به شيوه يکساني مواجه شوند.
10. اين سازمان تغيير و تحول را با آغوش باز مي پذيرد.
11. مسئولان و مديران اين سازمان به حقوق کارکنان احترام مي گذارند.
12. در اين سازمان ما از روش هاي تجربه شده و ثابت تبعيت مي کنيم.
13. در اين سازمان بيشتر بر وضعيت موجود تاکيد مي شود تا ايجاد تغيير و تحول.
14. در اين سازمان کارکنان براي ايجاد انديشه هاي جديد، مساعدت و کمک هاي خود را در اسرع وقت در اختيار افراد خلاق و نوآور قرار مي دهند.
15. در اين سازمان منابع و امکانات کافي براي خلاقيت و ابتکار اختصاص داده شده است.
16. توانايي کارکنان در انجام دادن کارها به شکل خلاقانه از سوي مديران مورد توجه قرار مي گيرد.
17. در اين سازمان زمان کافي براي پي گيري انديشه هاي خلاق وجود دارد.
18. نبودن امکانات مالي براي پي گيري براي پي گيري انديشه هاي خلاق يک مشکل عمده در اين سازمان است.
19. در اين سازمان کمبود منابع انساني مانع بروز خلاقيت و ابتکار است.
20. اين سازمان وقت آزاد و کافي در اختيار من قرار مي دهد تا انديشه هاي خلاق خود را در طول روز پي گيري کنم.
21. در اين سازمان نظام پاداش دهي به صورتي است که خلاقيت و ابتکار را مورد تشويق قرار دهد.
22. اين سازمان عموما افراد خلاق را شناسايي مي کند.
23. در اين سازمان نظام پاداش دهي به سود کساني تمام مي شودکه به کار جديد نمي پردازند.
24. اين سازمان جو مناسبي را براي پرورش خلاقيت فراهم مي آورد. پرسشنامه عملکرد شغلي (پاترسون)
اين پرسشنامه شامل 15 جمله توصيفي است. نظر خود را با توجه به مقياس زير مشخص نماييد.
1= به ندرت ... 2= اغلب ...3= گاهي ... 4= هميشه
1. انضباط و مقررات اداري را رعايت مي کنم.
2. نسبت به کاري که قبول کرده ام، احساس مسئوليت مي نمايم و خود را مسئول عواقب آن مي دانم.
3. بدون نظارت مافوق صادقانه کار مي کنم.
4. نسبت به کارم دلسوز هستم و سعي مي نمايم که آن را با کيفيت مطلوب ارائه دهم.
5. کاري را که بر عهده گرفته ام، براي حصول نتيجه و دلگرمي پي گيري مي کنم.
6. در کارم جدي هستم، ارزش آن را حفظ مي کنم و در رفع مشکلات کاري مي کوشم.
7. با مراجعان و متقاضيان با احترام رفتار مي کنم و در رفع مشکلات آنان مي کوشم.
8. در مواقعي که فوريتي پيش آيد و يا مسائل انساني مطرح شود، از خود فداکاري و ايثار نشان مي دهم.
9. در افزايش معلومات شغلي خود مي کوشم.
10. اشتباهات خود را مي پذيرم.
11. در حفظ اسرار شغلي خود کوشش مي کنم.
12. رعايت حال همکاران خود را نموده و به حقوق انها احترام مي گذارم و نسبت به آنها حس همکاري دارم.
13. سعي مي کنم اطلاعات شغلي خودم را به ديگران منتقل کنم.
14. از اتلاف وقت و انجام دادن کارهاي بيهوده خودداري مي کنم.
15. از وسايل کار مواظبت نموده و در مصرف آنها صرفه جويي مي کنم. هوش هيجاني
تراويس .براد بري و جين . گريوز
Emotional Intelligence : by Brad berry & Greaves
ارزيابي واقعي و دقيق مهارتهاي هوش هيجاني به اراده شما براي پاسخ دهي دقيق و صادقانه وابسته است . براي اين کار بايد عميقا فکر کنيد که در وضعيت هاي مختلف چگونه رفتار مي کنيد. توجه کنيد: وضعيت هاي مختلف نه در وضعيت هايي که به خوبي از عهده آن ها بر مي آييد.
الف. ابتدا از طرز تفکر و رفتار خود در وضعيت هاي مختلف، در ذهنتان تصويري واضح و شفاف ايجاد کنيد.
ب. بعد، صادقانه بگويي که هر چند وقت يکبار يا با چه فراواني رفتار ذکر شده در سؤال را انجام مي دهيد.
براي هر يک از عبارات زير، بر اساس تعداد دفعاتي که برايتان پيش مي آيد ئر خانه مربوط به آن علامت ضربدر بزنيد.
هرگز
بندرت
گاهی
معمولا
تقریبا
همیشه
همیشه
1) به توانایی های خود اعتماد دارید.
2) ناتوانایی ها و نارسایی های خود را می پذیرید.
3) هیجان های خود را، هنگامی که پیش می آیند، درک می کنید.
4) تاثیر رفتار خود در دیگران را متوجه می شوید.
5) تاثیر دیگران درحالت هیجانی خود را درک می کنید.
6) خودتان در شرایط سختی که با آن ها روبرو می شوید، نقش دارید.
7) می توان روی شما حساب کرد.
8) با استرس، خوب کنار می آیید.
9) تغییر را زود می پذیرید.
10)دلسردی را بدون ناراحتی تحمل می کنید.
11)قبل از تصمیم گیری، راه حل های مختلف را در نظر می گیرید.
12)سعی می کنید از هر وضعیتی ، چه خوب و چه بد، حداکثر استفاده را ببرید.
13)در برابر میل به حرف زدن یا عمل کردن، هنگامی که باعث بد تر شدن اوضاع می شود، مقاومت می کنید.
14)وقتی ناراحت می شوید، کارهایی را انجام می دهید که بعدا پشیمانی می آورند.
15)وقتی از چیزی ناراحت هستید، دیگران را از خود می رنجانید.
16)انتقاد را می پذیرید.
17)احساسات دیگران را درک می کنید.
18)به سرعت جو حاکم بر اتاق را متوجه می شوید.
19)منظور طرف مقابل را واقعا متوجه می شوید.
20)در بین جمع و در کارهای اجتماعی گوشه نشین و ساکت هستید.
21)در وضعیت های دشوار مستقیما با دیگران رو در رو می شوید.
22)با دیگران به خوبی کنار می آیید.
23)به طور واضح و موثر با دیگران ارتباط برقرار می کنید.
24)به دیگران نشان می دهید که آنچه احساس می کنید برایتان مهم است.
25)به طور موثر تعارض و مشکل را حل می کنید.
26)برای کنترل موثر تعامل ها ، به احساسات طرف مقابل توجه نشان می دهید.
27)برای بهتر کنار آمدن با دیگران، درباره آنها اطلاعات بیشتری به دست می آورید.
28)منظور یا احساس خود را به دیگران توضیح می دهید
+ نوشته شده در شنبه بیست و یکم دی ۱۳۹۲ ساعت 21:12 توسط علیرضا مرآتی
|
تاریک دلان همه در نازو نعمتند