سازماندهي و مديريت دانش
شماره اول دوره ششم
تاريخ انتشار اين مقاله
: ١٤ مرداد ١٣٨٥دکتر عاصمي
(
استاديار دانشگاه اصفهان- دانشكده علوم تربيتي)Email:
asemi@edu.ui.ac.ir , af_aesmi@yahoo.comچكيده
امروزه مديريت دانش در سيستمهاي اطلاع رساني کامپوتری بصورت قابل ملاحظه اي مورد توجه قرار گرفته است
.سازماندهي و مديريت دانش و بدنبال آن مديريت اطلاعات يك نقش اساسي و موفق را در انتقال دانش فردي به دانش سازماني ايفا مي آنند
. همچنين مديريت اطلاعات و منابع آموزشي در محيط آموزش (يادگيري) الكترونيكي ازاهميت ويژه اي برخوردار است . از آنجايي آه سيستمهاي يادگيري الكترونيكي مقدار زيادي از اطلاعات را نگهداري مي آنند، ايجاد اينچنين محيطهايي بايستي به گونه اي انجام شود آه آه آاربران بتوانند از اطلاعات موجود استفاده مفيد و مؤثري داشته باشند.يكي از پارامتر هاي موفق در مديريت محتواي آموزشي در محيط الكترونيكي استفاده از متا ديتا مي باشد . در واقع درنگارش چنين محيطهايي متا ديتا نقش موفقي را به خود اختصاص داده است . مقاله حاضر مروري بوده و هدف از ارائهآن دادن تعريفي از آموزش الكترونيكي، بيان تاريخچه مختصري از آموزش الكترونيكي در جهان وايران، تبيين مفهوم متاديتا (فراداده يا ابرداده )، بيان چگونگي استفاده از متاديتا در محيط آموزش الكترونيكي و ارائه نكاتي در خصوص در Dublin Core طراحی متادیتا در یک سيستم آموزشی الکترونيکی، مي باشد . همچنين به معرفی استانداردايجاد متاديتا مي پردازد.کليد واژه ها
:متاديتا
- فراداده -ابرداده - آموزش الكترونيكي -يادگيري الكترونيكي - مديريت دانش - مديريت اطلاعات - منابع اطلاع رسانيمقدمه
پيشرفت روزافزون فناوری اطلاعات باعث تغييرات بسياري در زمينه آموزش ویادگيری در سطح مراکز آموزشی دنياگردیده است و با ظهور تکنولوژیهای نوین و ایجاد مراکز آموزشی مجازی، آموزش و یادگيری الكترونيكي جای خود را دراین مراکز باز کرده است
. چرا که عواملي چون آاهش هزينه آموزش، سهولت حضور در آلاس هاي آن لاين، تنوع دروس، زمان انتخاب دروس، آاهش هزينه رفت وآمد، وانعطاف پذيري زياد آموزش الكترونيكي در گسترش اين تکنولوژی موثر بوده اند . از طرفی استقبال دانشجويان از این شيوه نوین آموزشی در گسترش آن بي تأثير نبوده است چرا که يادگيري الكترونيكي با توانش بالا براي آموزش آارآمد و موثر قادر است آه دانش مورد نياز را در هر محل و درسريعترين زمان ارائه نمايد.آموزش الكترونيكي در ايران صنعتي نوپا در زمينه تكنولوژي آموزشی وآموزش از راه دور است، اما لازم است تا مراکز و مؤسسات آموزشي ایران به ويژه دانشگاه ها با استفاده ازالگويي مناسب با ساختار آموزشي وفرهنگي آشور، در زمينه طرح محيطهای آموزشی مجازی بر اساس استانداردهای بين المللی همت گمارند
. یکی از تکنيکهای مورد استفاده در آموزش مجازی در محيط آنلاین یا اینترنت استفاده از متادیتا یا فراداده می باشد که ایجاد متادیتا های مناسب بر اساس استانداردهای بين المللی ازاهميت ویژه ای (خصوصا جهت پيوند به مراکز آموزشی دني ا) برخورداراست.آموزش الكترونيكي
آموزش الكترونيكي استفاده از ابزارهاي تكنولوژيكي مختلف مبتني بر وب يا توزيع شده براي مقاصد آموزشي است .
سيستم مديريت ،
(Online Learning) آموزش برروی خط ،(Distance Learning) نامهاي ديگري مانند آموزش از راه دورمتاديتا در محيط آموزش
الكترونيكي
آموزشي، سيستم مديريت دروس و غيره هر يك به تنهايي جنبه هاي مختلفي از آموزش الكترونيكي را شامل ميشوند
. ١تاريخچه آموزش الكترونيكي در جهان
آموزش غيرحضوري، باآموزش مكاتبه اي در دهه اول سال ١٧٠٠ ميلادي آغاز شده است
. هنوز هم در نقاط مختلف دنيا از جمله در ايران از اين شيوه آموزشي براي تحصيل و يادگيري، استفاده مي شود . ٢ آموزش مكاتبه اي آه با نامه نگاري توسط مدرسه يا مؤسسه هاي واجد شريط اداره مي شد و بين دانشجويان و استادان از طريق نامه نگاري ارتباط برقرار مي گردید، مورد توجه دانشجويان و دانش آموزان بود . همزمان با ايالت متحده آمريكا آه در زمينه آموزش از راه دور فعاليت داشت، آشورهاي اروپايي دوره هاي آموزشي را قبل از سال ١٨٤٠ به صورت جزوه هاي خلاصه شده آغاز آرده بودند . اولين دوره آموزشي از راه دور دانشگاهي آه در سال ١٨٩٢ تأسيس شد، متكي بر اداره پست اداره مي شد . روشهاي بهره گيري از آموزش غيرحضوري مبتني بر فناوري به اوايل دهه ١٩٠٠ ميلادي باز مي گردد. در اواسط قرن بيستم برنامه هاي آموزشي متنوعي نيز وجود داشت و مجوزاولين راديوي آموزشي دانشگاهي در سال ١٩٢١ صادر شد، آه اولين پايه شكل گيري آموزش الكترونيكي محسوب مي گردد . در سال ١٩٦٠ با تكامل و پيشرفت رسانه ها، تكنولوژي آموزش از راه دور نيز دچار تغييرشد و به جاي تكيه بر سيستم پستي ، دانشگاه ها با استفاده ترآيبي از ابزار چند رسانه اي مالتي مديا، جهت پشتيباني آموزشی از دانشجويان ثبت نام مي نمودند به نحوي آه علاوه بر انگلستان و آمريكا در ساير آشور هاي اروپايي و آسيايي مؤسسات آموزش الكترونيكي توسعه يافت. امروزه آموزش (يادگيري الکترونيكي مبتنی بر استفاده ازتکنولوژیهای جدید، ابزاری است براي انتقال دانش روزمي تواند انواع تخصص و مهارت در رشته هاي متفاوت را در اختيار دانش پژوهان قرار دهد . در واقع " آموزش الكترونيكي ثابت آرده است آه ٢٠ تا ٢٥ درصد يادگير ي را نسب ت به کلاسها ي درس سنتي افزايش مي دهد". ٣تاريخچه آموزش الكترونيكي در ايران
تاريخچه آموزش الكترونيكي در ايران به زمان بهره گيري از ابزارهاي آمك آموزشي سمعي
- بصري شامل نمايش اسلايد و فيلم هاي آموزشي در آلاس درس باز مي گردد . پس از آن تلويزيون به عنوان يك رسانه آموزشي مورد توجه قرار گرفته است و تلويزيون آموزشي ملي ايران رسماً به امر آموزش همگاني از طريق اين رسانه در سراسر کشور پرداخت.آموزش از راه دور در آشورمان به جز تجربه آوتاه دانشگاه آزاد قبل از انقلاب و دانشگاه پيام نور مبتني بر استفاده از شيوه ارتباط از راه دور، داراي سابقه طولاني اي نيست . در پايان دهه هفتاد آموزش مجازي در دستور آار دانشگاهتهران قرار گرفت و پروژه هاي تحت اين عنوان آغاز شد . در سال ١٣٨٠ سايت آموزش مجازي دانشگاه تهران با ارائه نه درس براي دانشجويان روزانه دانشگاه راه اندازي شد و از نيم سال اول تحصيلي همان سال، آن بهره برداري شد . درهمان سال وزارت علوم، تحقيقات و فناوري از تأسيس دانشگاه اينترنتي خبر داد آه تحت نظر آن وزارت، ولي به صورت مؤسسه غير انتفاعي نوع اول در سراسر آشور خدمات آموزشي ارائه خواهد داد به دنبال آن تعدادي از دانشگاه ها اعلام آردند آه راه اندازي آموزش الكترونيكي را جزو برنامه هاي خود قرار داده اند و در حال حاضر تعدادي از آنها دروسي را به صورت تك درس براي دانشجويان حضوري خود ارائه آرده اند . اندآي بعد از اقدام دانشگاه ها در استفاده از روش آموزش الكترونيكي ، آموزش وپرورش آه بزرگترين بخش آموزشي آشور است، فعاليت هايي را در اين زمينه شروع آرد و در حال حاضر تعدادی مؤسسه خصوصي نيز از روش آموزش الكترونيكي بهره مند هستند. ٤متادیتا یا فراداده یا ابرداده
اصطلاح
"متا" از یک کلمه یونانی گرفته شده است و بيانگر چيزهایی است که بيش از ماهيت خودشان هستند . متادیتا یا فراداده ابزاری است که منبع اطلاعاتی را توصيف می کندو در واقع متاديتا داده ی ساخت يافته اي است که به تشريح جزئيات منبع داده مي پردازد وقادر است تا مقادير زيادي از اين جزئيات متشابه را به صورت کاتالوگ هاي مجزا ذخيره و در صورت لزوم تسهيم نمايد . کاربرد اصطلاح "متادیتا " به حدود بيست سال پيش باز می گردد تا جایی که امروزه جز تفکيک ناپذیری از دنيای وب گردیده است . البته کاربرد مفاهيم اساسی متادیتا در ارتباط با مجموعه های اطلاعاتی سازمان یافته به مدتهای طولانی قبل از خلق اصطلاح آن باز می گردد . اولين گامها جهت توسعه متادیتا درخصوص فرا داده های کتابخانه ای برداشته شده است
. این فراداده های کتابخانه ای شامل ایند کسها، چکيده ها، و فهرست رکورد های ایجاد شده بر اساس قوانين فهرستنویسی و استانداردهایی نظير انگلو امریکن می باشند .مفاهيمی در خصوص تبيين مفهوم متادیتا به شرح ذیل توسط "گيلند و سواتلند" مطرح گردیده است. ٥-
متادیتا تنها منحصر به شکل دیجيتالی نمی باشد،-
متا دیتا غالبا به توصيف یک شی اطلاعاتی می پردازد،-
متادیتا می تواند در بر گيرنده یک سری از منابع مختلف باشد،-
در طول توسعه یک شی اطلاعاتی متادیتاهای مربوط به آن نيز توسعه پيدا می کنند.منابع:
١
.شرکت نرم افزاری پسنا. آموزش الکترونيکی. قابل دسترس از :http://pasnaco-elearning.htm
.تاریخ دسترسی ٨ فروردین ١٣٨٥٢
. نجاتی ، عليرضا و زیبایی، مهدی . الگوهای نوین انتقال دانش . آفتابگردان - مدیر تازه کار . ٢٠ اسفند ١٣٨٣ . قابلدسترس در
:http://modiretazekar1.persianblog.com/#1005416
.تاریخ دسترسی ٢٥ فروردین ١٣٨٥٣
. حسن زاده، مریم( ١٣٨١ ). یادگيری الکترونيکی. تدبير.سال سيزدهم. شماره ١٢٢ . ص. ١٢٤۴
. ساازمان صدا و سيمای جمهوری اسلامی ایران. اداره کل آموزش .قابل دسترس از:http://training.irib.ir/INFO/Magalat.htm
.تاریخ دسترسی ١٥ فروردین ١٣٨٥5. Gilland and Swetland A.J. Setting stage: an introduction to Metadata.
2000. Available from:
http://www.getty.edue.gri/standard/intrometadata.html (Accessed on 5 March2006)
6. Trickey, Keith V. Metadata for Information Management and Retrieval. New Library World. London:
2005.Vol.106, Issue. 3/4; p. 193
.
٧. حسنی ، فرنود. اصول نگارش در وب-قسمت دوم:مديريت وب سايت. ٢٧ دی ١٣٨٤8. McCray, A.T. and Gallabher, M.E. "Extending the role of metadata in a digital library system."
Proceeding IEEE forum on research and technology advances in digital library (1999): 190-191
9. Chidambaram S.Shiva. "Basics of metadata" In Library and information networking NACLIN 98 edited
by H.K.Kaul .New Delhi, Delnet, 1999. pp.145-178
10. Dublin core 2000. Available from:
http://purl.orQ/Dc (Accessed on March 2006
برای دیدن کامل مقاله به آدرس زیر مراجعه نمایئد.
asemi@edu.ui.ac.ir
, af_aesmi@yahoo.com
تاریک دلان همه در نازو نعمتند